Kültepe’de 2 Bin Yıllık Mozaik Döşemeli Yapı Keşfedildi! Kazılarda Bir İlk!

Kayseri’de bulunan Kültepe-Kaniş Örenyeri’nde sürdürülen arkeolojik kazılarda önemli bir keşfe imza atıldı. 1948 yılında başlayan kazı çalışmalarında ilk kez Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapı gün yüzüne çıkarıldı. Keşif, yerleşimin geçmişine ve bu dönemdeki mimari özelliklerine ilişkin yeni bilgilerin elde edilmesini sağladı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda, Kültepe’nin Helenistik Dönemine ilişkin önemli bulgulara ulaşıldı.

Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki kazılarda ortaya çıkarılan mozaik döşemeli yapı, Kültepe’nin 78 yıllık kazı tarihinde bu nitelikte bulunan ilk örnek oldu. Yapının bulunduğu alanda tespit edilen dört ayrı Helenistik kültür tabakası ise antik yerleşimin söz konusu dönemde geçirdiği değişimlerin anlaşılması bakımından önemli veriler sundu.

BAKAN ERSOY’DAN GÜNEY KORELİ PAYDAŞLARA TEŞEKKÜR

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu. Ersoy, açıklamasında "Kültepe’de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk!" ifadelerini kullandı.

Kayseri Kültepe-Kaniş’te Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapının ilk kez ortaya çıkarıldığını belirten Ersoy, aynı alanda belirlenen dört ayrı kültür tabakasının da Anadolu’nun köklü yerleşim merkezinin daha az bilinen dönemlerinin aydınlatılmasına katkı sağlayacağını kaydetti.

Bakan Ersoy, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Bakanlığımız, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu keşif, Türkiye ile dost ve kardeş ülke Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu. Kazı Başkanımız Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik ediyor, Güney Koreli paydaşlarımıza katkıları için teşekkür ediyorum. Anadolu’nun zengin mirasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya devam ediyoruz."

ORTAK KAZILARIN İKİNCİ SEZONUNDA ÖNEMLİ BULGULAR

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Kültür Mirası İdaresine bağlı Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasında imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda, 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda ortak kazı çalışmalarına başlandı.

İkinci sezonu devam eden araştırmalarda, üst üste sıralanan dört Helenistik kültür tabakası ile mozaik döşemeli yapıya ait kalıntılar belirlendi. MÖ 323-30 yılları arasına tarihlenen Helenistik Dönem yapısının günümüze ulaşan mozaik döşemesinin doğu-batı yönündeki uzunluğu 163 santimetre, kuzey-güney yönündeki uzunluğu ise 165 santimetre olarak ölçüldü.

Yapı kalıntılarının çevresinde mozaik döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin ilk yapıldığında daha geniş bir alanı kapladığını ortaya koydu.

MOZAİĞİN YAPIM TEKNİĞİNE İLİŞKİN AYRINTILAR BELİRLENDİ

Kazı çalışmaları sırasında mozaik döşemenin hangi tekniklerle hazırlandığına ilişkin bulgular da elde edildi. Öncelikle zeminin düzleştirildiği, ardından kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temel oluşturulduğu tespit edildi. Bu temel üzerine ise küçük dere çakıllarından meydana gelen bir tabakanın yerleştirildiği belirlendi.

Mozaik döşemenin hazırlanmasında seramik parçalarının, kirecin ve farklı malzemelerin de kullanıldığı ortaya çıkarıldı. Bu bulguların, Kültepe’de Helenistik Dönemde uygulanan yapı ve zemin döşeme tekniklerinin daha kapsamlı biçimde araştırılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

DÖRT HELENİSTİK KÜLTÜR TABAKASI YERLEŞİMİN GEÇMİŞİNİ AYDINLATACAK

Kültepe’de ilk kez belirlenen ve birbirini takip eden dört Helenistik kültür tabakası, yerleşimin bu dönemdeki gelişim ve dönüşüm sürecinin farklı katmanlar üzerinden incelenmesine imkân tanıyor.

Her tabakada bulunan arkeolojik eserlerin mimari kalıntılardaki değişimlerle birlikte değerlendirilmesiyle, Kültepe’nin Helenistik Dönem kronolojisinin daha ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılması amaçlanıyor.

Bugüne kadar kazı ve araştırmaların büyük ölçüde Tunç Çağı üzerine yoğunlaşması nedeniyle Helenistik Dönem hakkında daha sınırlı bilgiye sahip olunan Kültepe’deki yeni bulgular, yerleşim alanlarının hangi amaçlarla kullanıldığının anlaşılmasına da katkı sunacak.

KÜLTEPE’DE BULUNAN 23 BİN 500 TABLET UNESCO DÜNYA BELLEĞİ KÜTÜĞÜ'NDE

MÖ 3. binyıldan Roma Dönemine kadar yerleşimin sürdüğü Kültepe-Kaniş, Anadolu’nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında bulunuyor. Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapan bölge, Hitit kültürünün ortaya çıktığı başlıca merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.

Yerleşimin Yukarı Şehir bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar yer alırken, Aşağı Şehir’de ticaret merkezi ve yerleşim alanı olarak kullanılan karum bulunuyor. Özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarlara ilişkin buluntularıyla tanınan Kültepe’de keşfedilen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde yer alıyor.

Kültepe, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edildi. Yerleşimin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5’lik bölümü kazıldı.

KAZILAR DAHA ALT TABAKALARDA DEVAM EDECEK

Türkiye ile Güney Kore arasında yürütülen ortak proje kapsamında, Helenistik kültür tabakalarına yönelik çalışmaların tamamlanmasının ardından daha alt seviyelerde sistematik araştırmalar yapılması planlanıyor. Bu çalışmalarla Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemine uzanan arkeolojik kalıntıların incelenmesi hedefleniyor.

Ortak kazıların ve farklı bilim dallarını bir araya getiren araştırmaların sürdürülmesiyle Kültepe’nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verilerin artırılması amaçlanıyor. Ayrıca çalışmaların, Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras alanındaki akademik iş birliğinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.