Galaksinin kıyısında dev patlama: Gezgin kara delik yıldızı parçaladı!

Bilim insanlarının “gezgin” veya “yetim” olarak tanımladığı süper kütleli kara delik, Dünya’dan yaklaşık 750 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksinin merkezinden 30 bin ışık yılından daha uzakta tespit edildi. Süper kütleli kara deliklerin çoğunlukla galaksilerin merkezlerinde bulunduğu düşünüldüğünde, cismin konumu keşfi dikkat çekici hale getirdi.

YAPAY ZEKÂ OLAĞAN DIŞI PARLAMAYI YAKALADI

Keşfin ilk işareti Kasım 2025’te ortaya çıktı. Güney Kaliforniya’daki Palomar Gözlemevi tarafından yürütülen Zwicky Geçici Tesisi (ZTF), söz konusu galakside sıra dışı bir parlama tespit etti.

ZTF’nin her gece yaklaşık 500 bin ışık değişimini takip etmesi nedeniyle olayın belirlenmesinde yapay zekâdan yararlanıldı. Geliştirilen yeni algoritma, galaksinin merkezinden uzakta meydana gelen bu parlaklığın bir “gelgit bozulma olayı” olabileceğini ortaya çıkardı.

Gelgit bozulma olaylarında bir yıldız, büyük bir kara deliğin güçlü kütle çekimine fazla yaklaşması sonucunda parçalanıyor. Yıldızdan kopan maddeler kara deliğin çevresinde hızla ısınırken güçlü bir ışınım meydana geliyor.

DAHA ÖNCEKİ ÖRNEKLER GALAKSİ MERKEZLERİNDEYDİ

Gelgit bozulma olayları oldukça nadir gerçekleşiyor. Milyonlarca galaksinin düzenli olarak taranmasına rağmen günümüzde yılda ortalama 30 civarında olay tespit edilebiliyor.

2024 yılı öncesinde doğrulanan örneklerin tamamının galaksilerin merkezlerinde meydana geldiği biliniyordu. Daha sonra bir yıldızın galaksi çekirdeğinden yaklaşık 2 bin 600 ışık yılı uzaklıkta parçalandığına ilişkin kanıtlar elde edildi.

Son keşifte ise yıldızı parçalayan kara deliğin galaksi merkezinden 30 bin ışık yılından daha uzakta bulunması, olayı şimdiye kadar tespit edilen örneklerden belirgin şekilde ayırıyor.

GEZGİN KARA DELİK BURAYA NASIL GELDİ?

Araştırmacılar, süper kütleli kara deliğin galaksi merkezinden bu kadar uzakta bulunmasını açıklamak için iki ihtimal üzerinde duruyor.

İlk senaryoya göre, geçmişte üç veya daha fazla galaksinin birleşmesi sırasında merkezlerindeki kara delikler arasında güçlü bir kütle çekimsel etkileşim yaşandı. Bu süreçte daha hafif olan kara delik, yeni oluşan galaksinin merkezinden dış bölgelere doğru savrulmuş olabilir.

İkinci ihtimal ise daha küçük bir cüce galaksinin hâlâ büyük galaksiyle birleşme sürecinde olması. Cüce galaksinin yıldızları büyük galaksinin yapısına katılırken, yıldızlardan birinin kendi galaksisinin merkezindeki süper kütleli kara deliğe fazla yaklaşarak parçalanmış olması mümkün görülüyor.

Araştırmacılar, büyük galaksinin merkezindeki süper kütleli kara deliğin hâlâ bulunduğu yerde olduğunu değerlendiriyor. Yıldızı parçalayan kara deliğin ise geçmişte birleşmiş daha küçük bir galaksiden gelmiş olabileceği düşünülüyor.

GEZGİN KARA DELİKLERİN İZLERİ SÜRÜLECEK

NASA’nın Swift uzay aracının morötesi ve X-ışını gözlemleri, aracın yörüngesinin yükseltilmesine yönelik planlanan çalışma nedeniyle geçici olarak durduruldu. Ana görevi 2004-2006 yıllarında yürütülen Swift, 20 yılı aşkın süredir evrendeki değişimleri takip ediyor.

Swift’in daha yüksek bir yörüngeye taşınması halinde görevinin uzatılması ve galaksi merkezlerinden uzaklaşmış başka süper kütleli kara deliklerin araştırılması planlanıyor.

Bilim insanları bunun yanı sıra Şili’de bulunan Vera C. Rubin Gözlemevi ile NASA’nın göreve başlaması planlanan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’ndan elde edilecek verileri de inceleyecek. Rubin’in geniş gökyüzü taramalarının daha fazla merkez dışı gelgit bozulma olayı ortaya çıkarması, Roman’ın ise yaklaşık 9 milyar yıllık kozmik geçmişe uzanan daha uzak olayları gözlemlemesi bekleniyor.

Bu gözlemlerin birlikte değerlendirilmesiyle gökbilimciler, galaksi merkezlerinden kopmuş gezgin kara deliklerin evrende ne kadar yaygın olduğunu daha iyi anlamayı ve süper kütleli kara deliklerin kapsamlı bir envanterini oluşturmayı amaçlıyor.

Pentagon’dan yeni UFO belgeleri: Görüntüler, raporlar ve tanık ifadeleri yayımlandı!

Güneş’in Şimdiye Kadarki En Net Görüntüleri Yayınlandı! Yüzeyindeki Girdaplar Ortaya Çıktı!

12 Ağustos'ta Yer Çekimi Duracak İddiası Milyonları Korkuttu! NASA'dan Beklenen Açıklama Geldi!