Dünyanın sahipsiz tek dev kara parçası! Türkiye'nin iki katı büyüklüğündeki gizemli bölge

Antarktika’nın herhangi bir devlete ait olmayan en büyük kara parçası olan Marie Byrd Land, yaklaşık bir asırdır uluslararası statüsüyle dikkat çekiyor. İran ve Moğolistan’dan daha geniş, Polonya’nın ise yaklaşık beş katı büyüklüğündeki bölge, hiçbir ülkenin resmi egemenlik alanında bulunmuyor.

Bölgenin keşif tarihi, 1920 ve 1930’lu yıllarda Batı Antarktika’yı haritalandıran Amiral Richard Evelyn Byrd’ün seferlerine dayanıyor. ABD geçmişte Marie Byrd Land üzerinde hak iddiasını değerlendirse de bugüne kadar resmi bir egemenlik talebinde bulunmadı.

BÖLGENİN GELECEĞİ İÇİN 3 SENARYO

WP Tech’te yer alan değerlendirmelere göre Marie Byrd Land’in geleceği için üç farklı ihtimal öne çıkıyor.

İlk senaryoya göre bölge, Birleşmiş Milletler (BM) denetiminde özel bir bilimsel araştırma alanı olarak tanınabilir.

İkinci ihtimal, büyük güçlerin artan ilgisiyle Antarktika Antlaşması’nın temel ilkelerinin zaman içinde zayıflaması olarak değerlendiriliyor.

Üçüncü senaryoda ise iklim değişikliği nedeniyle buzulların geri çekilmesi ve bölgedeki kaynaklara erişimin kolaylaşması halinde ekonomik çıkarların baskıyı artırabileceği belirtiliyor.

BUZLARIN ALTINDAKİ JEOTERMAL ISI DİKKAT ÇEKİYOR

Marie Byrd Land, küresel iklim araştırmaları açısından önemli bir doğal laboratuvar olarak görülüyor. 2020 yılından bu yana yapılan çalışmalar, bölgedeki buz örtüsünün altında bulunan jeotermal ısı akışının daha önce tahmin edilenden yüzde 50 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

2024 yılında ABD’deki üniversitelerin öncülük ettiği uluslararası araştırma ekibi, yaklaşık 1,2 bin kilometre derinliğe uzanan bir manto tüyüyle bağlantılı en az 138 sıcak nokta tespit etti.

Bilim insanları, bu jeotermal hareketliliğin özellikle Thwaites Buzulu’nun erime süreciyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Araştırmalar, yer altındaki ısının buz tabanındaki erimeyi yılda yaklaşık 15 santimetre hızlandırdığını gösteriyor.

BÜYÜK GÜÇLERİN ANTARKTİKA YARIŞI HIZLANIYOR

1959 tarihli Antarktika Antlaşması, yeni toprak taleplerini dondurmuş olsa da bölgeye yönelik bilimsel ve teknolojik çalışmalar giderek artıyor.

Çin, 2026 yılında su altı dronlarına sahip yeni bir mobil üs kuracağını açıkladı. ABD ise Antarktika programının bütçesini beş kat artırdı. Avrupa Birliği de derin buz sondajlarını hedefleyen Beyond Epica projesini başlattı.

BM’nin 2025 raporuna göre küresel iklim modellerinin yüzde 37’si Antarktika verilerine dayanıyor. Deniz seviyesindeki yükselme tahminlerinin önemli bir bölümü ise Thwaites Buzulu araştırmalarından elde edilen verilere bağlı. Bu bilimsel verilerin yıllık ekonomik değerinin 60 milyar doların üzerinde olduğu hesaplanıyor.

EKSİ 80 DERECEDE ARAŞTIRMA MÜCADELESİ

Marie Byrd Land’de araştırmalar, dünyanın en zorlu iklim koşulları altında yürütülüyor. Bölgede sıcaklıklar eksi 80 dereceye kadar düşebilirken, rüzgar hızları saatte 100 kilometreye ulaşabiliyor.

Yılın yaklaşık sekiz ayı boyunca devam eden izolasyon nedeniyle çalışmalar büyük ölçüde otomatik istasyonlarla gerçekleştiriliyor. Rüzgar ve güneş enerjisiyle çalışan sistemler, yıl boyunca veri toplayarak bilgileri uydu aracılığıyla bilim merkezlerine iletiyor.

SAHİPSİZ STATÜ MİKRO ULUSLARI DA ORTAYA ÇIKARDI

Bölgenin hukuki statüsündeki boşluk, bazı sembolik oluşumların ortaya çıkmasına da neden oldu. Westarctica Büyük Dükalığı (2001), Finismund Krallığı (2015) ve Buzul Cumhuriyeti (2022) gibi mikro ulus projeleri, resmi uluslararası tanınırlığa sahip olmadan ortaya çıktı.

İklim değişikliğinin hız kazanmasıyla birlikte Marie Byrd Land’in geleceği belirsizliğini koruyor. Bölgenin yalnızca bilimsel araştırmaların merkezi olarak mı kalacağı yoksa küresel güçlerin nüfuz mücadelesine dahil olup olmayacağı önümüzdeki yıllarda netleşecek.