COP31’de Türkiye’den üç kritik enerji ve iklim hamlesi! 16,6 milyar dolarlık gündem

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, Türkiye açısından önemli finansman ve enerji iş birliklerine sahne oluyor. Zirvenin dördüncü gününde iklim politikaları, yenilenebilir enerji yatırımları ve nükleer enerji programını ilgilendiren üç önemli anlaşma duyuruldu.

Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) ile Türkiye arasında 1,6 milyar dolarlık iklim finansmanı paketi üzerinde anlaşmaya varılırken, Çin ile yaklaşık 15 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımı öngören ön mutabakat imzalandı. Kanada merkezli AtkinsRéalis ile Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) arasında ise olası yeni nükleer santral projelerine yönelik fizibilite ve ön tasarım mühendisliği anlaşması yapıldı.

AIIB’DEN TÜRKİYE’YE 1,6 MİLYAR DOLARLIK FİNANSMAN

Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), 12 Kasım'da yaptığı açıklamada Türkiye ile 1,6 milyar dolarlık finansman paketi üzerinde anlaşmaya varıldığını duyurdu. COP31 kapsamında imzalanan paket, bankanın bugüne kadar sağladığı en büyük iklim odaklı politika temelli finansman paketi olma özelliğini taşıyor.

Finansmanın Türkiye'nin iklim hedeflerine ulaşmasını destekleyecek politika ve kurumsal reformlarda kullanılması planlanıyor. Programın temel başlıkları arasında sürdürülebilir finansman, sektörlerin karbon salımının azaltılması ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması bulunuyor.

Türkiye'nin 2030 yılına kadar yaklaşık yarısı özel kaynaklardan karşılanmak üzere 68 milyar dolarlık ilave iklim yatırımına ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. AIIB desteğinin, Türkiye'nin iklim politikalarını uygulamaya geçirmesi ve yeni yatırımların önünü açması hedefleniyor.

ÇİN İLE 15 MİLYAR DOLARLIK YENİLENEBİLİR ENERJİ MUTABAKATI

COP31'deki bir diğer önemli gelişme Türkiye ile Çin arasında yaşandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, iki ülkenin ulusal enerji idareleri arasında yenilenebilir enerji alanında iş birliği mutabakatı imzalandığını açıkladı.

Bayraktar'ın verdiği bilgilere göre, Çin'in Türkiye'de toplam 7 bin megavat kapasiteli güneş ve rüzgar enerji santralleri kurması için yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım öngörülüyor.

İş birliği yalnızca güneş ve rüzgar santralleriyle sınırlı kalmayacak. Anlaşma kapsamında yeni enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesi ve 4 bin megavatlık elektrik iletim altyapısının oluşturulması da hedefleniyor.

Ancak açıklanan 15 milyar dolar, tamamlanmış ve ödenmiş bir yatırım tutarı değil; ön mutabakat kapsamında öngörülen yatırım büyüklüğü olarak değerlendiriliyor. Projelerin uygulama takvimi ve finansman ayrıntılarının netleşmesi gerekiyor.

KANADA İLE NÜKLEER ENERJİDE YENİ İŞ BİRLİĞİ

Türkiye'nin nükleer enerji programını genişletme hedefi doğrultusunda Kanada merkezli AtkinsRéalis ile de önemli bir adım atıldı. Şirketin iştiraki Candu Energy ile Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) arasında, olası yeni nükleer santral projeleri için fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği (FEED) çalışmalarını kapsayan mutabakat anlaşması imzalandı.

Anlaşma kapsamında Türkiye'de kurulması değerlendirilen çok üniteli bir nükleer santral projesinin teknik, çevresel, ekonomik ve altyapı koşulları incelenecek. Fizibilite ve ön mühendislik çalışmalarının 2027 yılının sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

AtkinsRéalis Nükleer Bölümü Başkanı Joe St. Julian, Reuters'a yaptığı açıklamada, tarafların 4,5 gigavat kapasiteli ve altı üniteden oluşan bir santral planını görüştüğünü belirtti. Mühendislik tasarım çalışmalarının 2028 yılına kadar tamamlanması ve ardından nihai yatırım kararına geçilmesi hedefleniyor. Projenin finansmanı için de bir yol haritası üzerinde uzlaşıldığı bildirildi.

SİNOP VE TRAKYA YENİ NÜKLEER SANTRAL İÇİN GÜNDEMDE

Türkiye, Rusya'nın Rosatom şirketi tarafından Mersin'de inşa edilen 4,8 gigavat kapasiteli Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin ardından nükleer enerji kapasitesini artırmayı hedefliyor.

Bu kapsamda Karadeniz kıyısındaki Sinop ile Trakya bölgesi, yeni nükleer santral projeleri için değerlendirilen potansiyel sahalar arasında yer alıyor. Türkiye, nükleer enerji alanında Kanada'nın yanı sıra Güney Kore, Rusya, Japonya ve Çin ile de temaslarını sürdürüyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin 2040 yılına kadar nükleer enerji kapasitesini 10 gigavata çıkarmayı ve elektrik talebinin yüzde 11'ini nükleer enerjiden karşılamayı hedeflediğini açıklamıştı. Sinop veya Trakya'da kurulabilecek santraller için 2027 yılı karar süreci açısından önemli görülüyor.

COP31 kapsamında duyurulan üç gelişme, Türkiye'nin iklim finansmanına erişimi, yenilenebilir enerji kapasitesini büyütmesi ve nükleer enerji programını genişletme hedefleri açısından yeni bir iş birliği döneminin kapısını aralıyor.