Çalışma Saatleri Kısalacak mı? SGK Başuzmanı İsa Karakaş'tan Dikkat Çeken Çağrı!

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, katı mesai anlayışının dünya genelinde giderek terk edildiğini belirtti. Yalnızca Avrupa ülkelerinde ve gelişmiş ekonomilerde değil, pek çok ülkede de çalışma saatlerinin azaltılmasına yönelik adımlar atıldığını ifade etti.

Karakaş, son olarak Brezilya'da haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate düşürülmesini ve çalışanlara ücret kesintisi olmadan haftada 2 gün izin hakkı tanınmasını öngören anayasa değişikliğine dikkat çekti.

Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında değerlendirmelerde bulunan Karakaş, "Gelişmiş dünya, emeğin miktarını değil, niteliğini ve verimini öne çıkaran yeni bir döneme adım attı. Sıra bizde. Bizim çalışanlarımız da fazlasıyla hak ediyor" ifadelerini kullandı.

ÇALIŞMA SÜRELERİNDE TARİHSEL DEĞİŞİM

Karakaş, geçmişten günümüze çalışma hayatında gerçekleştirilen düzenlemelerin, daha insani koşullara ulaşma arayışının bir sonucu olduğunu belirterek dünyadaki önemli gelişmeleri sıraladı:

• 1919 – Milletlerarası Çalışma Teşkilatı (ILO): Günlük 8, haftalık 48 saatlik çalışma sınırı belirlenerek ilk uluslararası standart oluşturuldu.

• 1935 – ILO: Haftada 40 saat çalışma hedefi küresel bir tavsiye kararı olarak kabul edildi.

• 1936 – Fransa: Halk Cephesi reformlarıyla haftalık 40 saatlik çalışma süresi yasal güvenceye alındı.

• 1938 – ABD: Adil Çalışma Standartları Yasası (FLSA) kabul edildi ve haftalık çalışma sınırı 40 saat olarak belirlendi.

• 1998-2000 – Fransa: Aubry Yasaları ile haftalık çalışma süresi 35 saate indirildi.

• 2015-2019 – İzlanda: Haftalık 35-36 saatlik çalışma uygulaması denendi. Bu süreçte verimin düşmediği, aksine çalışan sağlığının iyileştiği belirtildi.

• 2021-2026 – Kolombiya: Kabul edilen kanun kapsamında haftalık 48 saatlik çalışma süresi aşamalı olarak 42 saate düşürüldü.

• 2023 – Şili: Haftalık 45 saatlik çalışma süresinin kademeli biçimde 40 saate indirilmesi yasalaştı.

• 2026 – Meksika: Anayasal düzenlemelerle 48 saatlik çalışma süresinin aşamalı olarak 40 saate indirilmesi süreci başlatıldı.

• 2026 – Brezilya: Kongrenin kararıyla anayasa değişikliği yapılarak çalışma süresinin 44 saatten 40 saate indirilmesi ve maaş kesintisi olmadan haftada 2 gün dinlenme hakkı tanınması kararlaştırıldı.

TÜRKİYE'DE HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ 45 SAAT

Türkiye'deki mevcut uygulamaya da değinen Karakaş, diğer ülkelerde çalışma koşulları iyileştirilirken Türkiye'de haftalık çalışma süresinin uzun zamandır değişmediğini ifade etti.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesine göre haftalık çalışma süresinin en fazla 45 saat olduğunu hatırlatan Karakaş, "Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir" hükmüne dikkat çekti.

Karakaş'ın aktardığına göre, haftada 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saat, 5 gün çalışılan iş yerlerinde ise 9 saate varan çalışma süreleri uygulanabiliyor.

ÜLKELERE GÖRE HAFTALIK ÇALIŞMA SAATLERİ

Karakaş'ın karşılaştırmasında ülkelerin haftalık çalışma süreleri şu şekilde sıralandı:

• Avrupa Birliği: 35-40 saat

• İzlanda: 35-36 saat

• Avustralya: 38 saat

• Japonya, Güney Kore, Şili ve Brezilya: 40 saat

• Türkiye: 45 saat

İSA KARAKAŞ'TAN YENİ DÜZENLEME ÇAĞRISI

Haftalık çalışma süresinin 45 saatten aşağı çekilmesinin lüks ya da tembellik talebi olarak görülmemesi gerektiğini savunan Karakaş, böyle bir adımın toplumsal, ekonomik ve insani açıdan zorunluluk olduğunu dile getirdi.

Uzun çalışma saatlerinin kronik yorgunluğa, tükenmişliğe ve yoğun strese neden olabileceğini belirten Karakaş, yorgun çalışanların iş kazaları açısından daha fazla risk altında bulunduğunu vurguladı.

Karakaş, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Bu adım, toplumsal, ekonomik ve insani açılardan kaçınılmaz bir zorunluluktur"

Uzun mesailerin çalışanların hem fiziksel hem de zihinsel sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Karakaş, dinlenmenin iş verimliliği açısından önemine dikkat çekti. İzlanda ve Fransa örneklerini hatırlatan Karakaş, daha kısa çalışma sürelerinin verimliliği destekleyebileceğini ifade etti.

Karakaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yorgun bir beden ve zihin, iş kazalarına açık davetiye çıkarır. 'Sağlık candan önce gelir' derler; bedeni tükenen bir toplumun üretim çarklarını döndürmesi imkânsızdır. Ayrıca; çok çalışmak, çok üretmek anlamına gelmez. Saatlerce masada ya da tezgâh başında yorulmuş bir çalışanın verimi dip yapar. İzlanda ve Fransa örnekleri göstermiştir ki: Dinlenen zihin, verimli iş üretir.

Sürenin kısalması maliyeti artırmaz; aksine hastalık izinlerini, iş hatalarını ve kayıpları azaltır"

ÇALIŞMA SAATLERİ KISALACAK MI?

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye'de haftalık çalışma süresinin azaltılması gerektiğini savunarak yeni düzenleme çağrısında bulundu. Ancak haberde, Türkiye'de 45 saatlik yasal çalışma süresinin düşürülmesine yönelik kesinleşmiş yeni bir karar ya da yürürlüğe girmiş bir düzenleme açıklanmadı.

Dolayısıyla çalışma saatlerinin kısalıp kısalmayacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir değişiklik bulunmuyor. Karakaş'ın açıklamaları, mevcut uygulamanın değiştirilmesine yönelik bir değerlendirme ve çağrı niteliği taşıyor.