Buğday fiyatları için korkutan senaryo: Ekmekten makarnaya her şeyin fiyatları 3 katına çıkabilir!

Earth's Future dergisinde yayımlanan araştırmada iklim verileri, küresel buğday üretim bölgeleri ve emtia fiyatları birlikte değerlendirildi. Araştırmanın sonuçları, dünyanın önemli üretim merkezlerinden birkaçında aynı dönemde meydana gelen ciddi su kıtlığının küresel buğday fiyatları üzerinde güçlü bir etki oluşturduğunu gösterdi.

FİYATI 364 DOLARA KADAR ÇIKABİLİR

Araştırmacılar 2000-2021 dönemine ait verileri incelediğinde, buğday fiyatlarında yıldan yıla meydana gelen değişimin yaklaşık yüzde 74'ünün şiddetli su kıtlığıyla açıklanabildiğini belirledi. Özellikle birden fazla büyük üretici bölgede aynı anda kuraklık görülmesinin fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da artırdığı tespit edildi.

Geçmiş verilere göre normal bir yılda dünya genelindeki buğday ekim alanlarının yaklaşık yüzde 5'i ciddi su kıtlığıyla karşı karşıya kalıyor. Buna karşın 2000, 2010, 2012 ve 2020 gibi kuraklığın ağır şekilde yaşandığı yıllarda bu oran yüzde 15'in üzerine çıktı. İklim modelleri de sıcaklıkların yükselmesiyle ciddi su kıtlığı yaşayan buğday üretim alanlarının genişleyebileceğine işaret ediyor.

Küresel sıcaklığın 2 derece yükselmesi durumunda ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolara ulaşabileceği hesaplandı. Isınmanın 3 dereceye çıkması halinde ise fiyatın yaklaşık 364 dolar seviyesine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Söz konusu rakam, enflasyondan arındırılmış 2010 yılındaki küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına denk geliyor.

BUĞDAY KURAKLIĞA DAHA HASSAS ÇIKTI

Araştırmada buğdayın yanı sıra mısır ve pirinç de mercek altına alındı. Kuraklık ile fiyat arasındaki güçlü ilişkinin özellikle buğdayda belirgin olduğu ortaya konulurken, mısırda etkinin daha zayıf kaldığı, pirinçte ise benzer bir bağlantının tespit edilmediği belirtildi.

Araştırmacılar, buğday fiyatlarının yalnızca iklim koşullarından etkilenmediğinin de altını çiziyor. Enerji ve gübre maliyetleri, stok seviyeleri, ticaret politikaları ve savaşlar gibi jeopolitik gelişmeler de fiyatların değişmesinde etkili olabiliyor. Nitekim Ağustos 2026'da Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların yol açtığı arz endişeleri nedeniyle Chicago buğday vadeli işlemleri temmuz başından itibaren yüzde 17'den fazla yükseldi.

Yeni çalışma ise uzun vadede iklim kaynaklı kuraklığın buğday fiyatları üzerindeki etkisinin giderek daha fazla hissedilebileceğini ortaya koyuyor. Milyarlarca insanın temel gıdaları arasında yer alan buğday nedeniyle araştırmacılar, aynı anda birden fazla üretim bölgesini etkileyen kuraklıkların yalnızca tarım açısından değil, küresel gıda fiyatları ve gıda güvenliği açısından da önemli bir sorun olarak ele alınması gerektiğini belirtiyor.