Gübre krizi kapıda! Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık gıda fiyatlarını uçurabilir

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat aksaklıkları, küresel tarımın en kritik girdilerinden biri olan gübre tedarikini ciddi şekilde sekteye uğrattı. Enerji maliyetlerindeki artış ve lojistik sorunlar, dünya genelinde gübre fiyatlarını hızla yukarı çekti.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), tanker trafiğindeki büyük düşüşün küresel gıda güvenliği açısından “sistematik bir şok” oluşturduğunu açıkladı.

ARZ ZİNCİRİ DARALIYOR, TESİSLER DURUYOR

Bölgede doğal gaz tedarikinde yaşanan aksaklıklar, gübre üretimini doğrudan etkiledi. Üretim maliyetlerinin büyük kısmı enerjiye bağlı olan sektör, artan maliyetler nedeniyle tesisleri durdurma noktasına geldi.

Katar başta olmak üzere Körfez ülkelerinde üretim kesintileri yaşanırken, bu durum Hindistan ve Bangladeş gibi ülkelerde de gübre fabrikalarının kapanmasına yol açtı.

FİYATLAR YÜZDE 56 ARTTI

Arz-talep dengesinin bozulmasıyla birlikte gübre fiyatlarında sert yükseliş görüldü. Orta Doğu çıkışlı üre fiyatları kısa sürede yüzde 56 artarak ton başına 750 dolara ulaştı.

Uzmanlar, krizin devam etmesi halinde fiyatların daha da artabileceği ve özellikle azotlu gübrede maliyetlerin iki katına çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

KÜRESEL GIDA KRİZİ RİSKİ

Gübre arzındaki daralma, doğrudan tarımsal üretimi tehdit ediyor. Bahar ekim sezonuna denk gelen kriz, çiftçileri yüksek maliyetler veya düşük verim arasında zor bir tercihle karşı karşıya bırakıyor.

ABD, Hindistan ve Brezilya gibi büyük üreticiler başta olmak üzere birçok ülke, hem maliyet hem de tedarik sorunlarıyla mücadele ediyor. Bu durumun küresel gıda fiyatlarında yeni bir artış dalgasını tetiklemesi bekleniyor.

“ÇİFTE ŞOK” UYARISI

FAO Başekonomisti Maximo Torero, artan enerji ve gübre maliyetlerinin çiftçiler üzerinde “çifte şok” etkisi yarattığını belirtti. Gübre kullanımındaki düşüşün buğday, pirinç ve mısır üretiminde ciddi kayıplara yol açabileceği ifade edildi.

Uzmanlara göre kriz kısa sürede çözülmezse, küresel tarım sistemi yeni bir kırılma noktasına girebilir ve gıda arzında ciddi daralmalar yaşanabilir.