Görünmeyen Gerçek: Yanan Ormanlar Nasıl Ranta Dönüşüyor?

Türkiye’de orman arazileri, maden, enerji ve turizm gibi sektörlere işletme kurmak üzere tahsis ediliyor. Yanan alanlar öncesinde başlayan bu tahsis süreçleri, şirketlerin arazi üzerindeki kontrolünü artırıyor. Böylece ormanlar, doğal yapısından uzaklaştırılıp ekonomik projeler için kullanıma açılıyor.

YANGIN SONRASI İHALELER: BÜYÜK KAZANÇ KAPIŞMASI

Ormanlar yandıktan sonra devreye "yangın söndürme" ihaleleri giriyor. Kiralanan araçlar, uçaklar ve helikopterlerle başlayan süreç, yangın söndüğünde tomruk ve odun tüccarlarının bölgeye akın etmesiyle devam ediyor. Yanan araziler, düşük bedellerle ihaleye çıkarılarak kereste, mobilya, palet, kağıt ve maden sektörlerine ucuz hammadde sağlanıyor.

ÜRETİMDE REKOR ARTIŞ

2017-2023 yılları arasında Türkiye’de sanayi ve kağıtlık odun, lif yonga, maden direği ve tomruk üretiminde yüzde 49’luk bir artış yaşandı. Özellikle endüstriyel odun üretimindeki artış, yakacak odun üretimine kıyasla oldukça yüksek. Bu durum, orman ürünlerine olan talebin büyüdüğünü ve yangın sonrası kesimlerin hız kazandığını ortaya koyuyor.

MARMARİS YANGINLARI: İHALE SÜRECİNDE HIZLI ADIMLAR

2021 ve 2022’de Marmaris’te yaşanan büyük yangınlarda, yangın söndükten sadece 14 gün sonra Orman Genel Müdürlüğü hasar tespitine başladı. Üç ay içinde 1 milyon metreküpe yakın ağaç kesildi, tomruk haline getirilip taşındı. Bu hız, yangının söndürülme sürecindeki yavaşlıktan tamamen farklı bir tablo çiziyor.

İHALELERDEN KİMLER PAY ALIYOR?

Yangın sonrası açılan ihalelerin büyük çoğunluğunu yerel palet üreticileri, endüstriyel odun tüccarları ve büyük firmalar paylaşıyor. Eti Bakır, Yıldız Entegre gibi dev şirketler bu süreçten önemli pay alıyor. Muğlalı şirket Gökçeoğlu Taşımacılık ve Ser-Pal Orman Ürünleri gibi firmalar da ihalelerde öne çıkıyor.

ORMANLAR ÜZERİNDE BÜYÜK BESİN ZİNCİRİ

Ormanlar, yangın öncesi ve sonrası farklı aktörlerin kontrolünde, ekonomik çıkarların gölgesinde şekilleniyor. Bu devasa besin zinciri, doğal yaşamı tehdit ederken, ormanların sürdürülebilir yönetimini zorlaştırıyor. Kamuoyunun gündeminden düşen bu sorun, uzun vadede ekolojik ve ekonomik krizlere yol açabilir.

Kaynak: Bahadır Özgür