Görülmemiş skandal TCDD’de patladı: Sayıştay bile “Bu nasıl satış?” dedi

TCDD’nin TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ ve TÜVASAŞ bağlı ortaklıklarının birleştirilmesiyle kurulan Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi AŞ (TÜRASAŞ), daha önce “adrese teslim” tren ihalesi iddialarıyla gündeme gelmişti. Kurum bu kez Sayıştay raporlarıyla çok daha ağır bir tabloyla karşı karşıya kaldı. Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın aktardığına göre, Sayıştay’ın TÜRASAŞ Denetim Raporu, kamu zararına yol açabilecek ciddi usulsüzlükleri tek tek ortaya koydu.

PİRİNÇ MALZEMELER MKE YERİNE ÖZEL FİRMAYA SATILDI

Rapora göre, TÜRASAŞ Sakarya Bölge Müdürlüğü’nün yıllardır kullanılmayan pirinç boru ve çubukları, mevzuat gereği Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’ye (MKE) devretmesi gerekirken, özel bir şirkete sattığı belirlendi. Satış işlemleri “hareketsiz mal satışı” adı altında gerçekleştirildi. Daha da çarpıcı olan ise alıcı firmanın, talep yazılarında ürünlerin tasnif koduna kadar ayrıntı vermesi oldu.

İNTERNETTEN HURDA FİYATI BAKIP SATIŞ YAPTILAR

Sayıştay denetçileri, pirinç malzemelerin fiyatlarının herhangi bir ihale süreci işletilmeden, internet üzerinden hurda fiyatları araştırılarak belirlendiğini tespit etti. Kurum içinde kurulan komisyon, bu fiyatlar üzerinden firmadan teklif aldı ve sevkiyatlar bu şekilde yapıldı. Oysa mevzuata göre kamu kurumlarının bu konuda herhangi bir takdir hakkı bulunmuyor; ihtiyaç fazlası malzemeler yalnızca MKE’ye devredilebiliyor.

SAYIŞTAY: BU NASIL BİR TESADÜF?

Sayıştay raporunda şu ifadelerle sert eleştiri yapıldı:
“Kamu kurumlarının gereksinim fazlası ürünleri MKE’ye satma zorunluluğu vardır. Buna rağmen Sakarya Bölge Müdürlüğü, başka bir firmanın talebiyle satış yapmıştır. Dikkat çekici husus, ilgili firmanın ürünlerin idaredeki tasnif koduna kadar bilgi sahibi olmasıdır.”

Raporda satış tutarları da tek tek yer aldı. 2023 Ocak ayında 470 bin TL, Nisan’da 1 milyon 43 bin TL, Haziran’da 1 milyon 74 bin TL ve Eylül 2024’te 1 milyon 357 bin TL tutarında KDV hariç satış yapıldığı belirlendi.

SADECE MALZEME DEĞİL, İŞLER DE İHALESİZ VERİLMİŞ

Usulsüzlükler bununla sınırlı kalmadı. Sayıştay, şirket bünyesinde yapılabilecek bazı işlerin “kapasite fazlalığı ve ivedilik” gerekçesiyle üçüncü şahıslara ihale edildiğini, ancak mali tablolarda aynı dönem için “sipariş eksikliği” gerekçesiyle yüksek zarar yazıldığını tespit etti. 2024 yılında yalnızca malzeme eksikliği nedeniyle şirketin 112 milyon TL’den fazla zarara uğradığı kaydedildi.

MİLYONLARCA LİRALIK MALZEME DEPODA ÇÜRÜYOR

Raporda ayrıca 2019 yılı öncesinde alınan ve yıllardır hiç kullanılmayan ilk madde stokları da ortaya kondu. Eskişehir’de 15,3 milyon TL, Sivas’ta 12,8 milyon TL ve Sakarya’da 14,8 milyon TL tutarında malzemenin atıl şekilde depolarda beklediği belirlendi.

Sayıştay, bu işlemlerde sorumluluğu bulunanlar hakkında TÜRASAŞ Teftiş Kurulu’nun kapsamlı soruşturma yürütmesini istedi.