Google’dan geç gelen deprem itirafı: Türkiye’de sistem doğru çalışmadı

6 Şubat 2023'te Türkiye'nin güneydoğusunda meydana gelen ve 55 binden fazla insanın yaşamını yitirmesine yol açan depremlerle ilgili çarpıcı bir açıklama Google’dan geldi. Şirket, Android işletim sistemine entegre edilen Deprem Erken Uyarı Sistemi'nin, büyük deprem anında insanları yeterince uyaramadığını resmen kabul etti.

Google’ın açıklamasına göre, ilk 7.8 büyüklüğündeki büyük sarsıntı sırasında yalnızca 469 kişiye "Harekete Geçin" seviyesinde yüksek alarm gönderildi. Bu uyarı normalde kişilere sarsıntı başlamadan önce güvenli bir yere ulaşmaları için 35 saniyeye kadar süre tanıyor.

MİLYONLARCA İNSAN UYARILMADI

Google, depremin merkez üssü Düzce’ye yaklaşık 158 kilometre (98 mil) uzaklıkta bulunan ve 10 milyonu aşkın kişiyi kapsayan bölgeye bu yüksek seviye uyarının ulaşmadığını kabul etti. Bunun yerine, yaklaşık yarım milyon kullanıcıya sadece "hafif sarsıntı" kategorisindeki daha düşük seviyeli bir uyarı gönderildi. Bu tür uyarılar, yüksek riskli sarsıntılar için tasarlanmadığından, kullanıcıları etkili biçimde harekete geçmeye yöneltmiyor.

Sistem, Türkiye’deki Android cihazların yüzde 70’inden fazlasında aktif olarak kullanılmasına rağmen, bu potansiyelin büyük kısmı kritik anda etkisiz kaldı.

DEPREM ANINDA HATA YAPILDI

Depremin olduğu gün sistem teknik olarak aktifti. Ancak Google, depremin büyüklüğünü doğru analiz edemedi ve şiddeti hafife aldı. BBC’ye konuşan şirket yetkilileri, önceki açıklamalarda sistemin "iyi çalıştığını" belirtmişti. Ancak şimdi bu ifadeden geri adım atıldı.

Bir Google sözcüsü, "Her depremden öğrendiğimiz dersler doğrultusunda sistemi geliştirmeye devam ediyoruz" diyerek hatayı kabul etti ve gelecekte daha güvenilir bir uyarı mekanizması oluşturma sözü verdi.

ÖLÜMLERİN BİRÇOĞU UYKUDA YAKALANDI

6 Şubat sabahı yaşanan ilk deprem, insanların büyük bir bölümünü uykuda yakaladı. O sırada güvenli alanlara ulaşacak birkaç saniyelik fark bile hayati olabilirdi. Ancak Google’ın uyarı sisteminin gecikmeli ve yetersiz çalışması, binlerce kişinin yıkılan binalarda mahsur kalmasına ya da yaşamını yitirmesine dolaylı olarak etki etti.

TÜRKİYE’DEKİ UYGULAMA GÖZDEN GEÇİRİLECEK Mİ?

Google’ın bu önemli itirafı sonrası, Türkiye’deki yetkililerin ve teknoloji firmalarının mobil erken uyarı sistemlerine dair stratejileri yeniden değerlendirmesi bekleniyor. Halihazırda Google’ın sistemi, Japonya ve ABD’de daha etkili biçimde çalışıyor. Ancak Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan ülkelerde daha güvenilir çözümlerin hayata geçirilmesi şart.