Genetiği değiştirilen ilk bebekler artık 6 yaşında!

2018'de tüm dünyayı sarsan bir gelişme yaşandı. Çinli bilim insanı He Jiankui, insan embriyoları üzerinde CRISPR-Cas9 gen düzenleme teknolojisini kullanarak ikiz kız çocuklarının doğumuna öncülük etti. Bilimsel amaç, HIV’e karşı bağışıklık sağlamasıyla bilinen CCR5 genini devre dışı bırakmaktı. Ancak bu genetik müdahale, yalnızca bilimsel değil; etik, yasal ve toplumsal anlamda da büyük bir kriz yarattı.

He Jiankui’nin yürüttüğü çalışma, önceden ilan edilmemiş, etik kurullardan onay almamış ve doğrudan insan embriyoları üzerinde gerçekleştirilmişti. Bu nedenle, deneyin bilimsel geçerliliğinden çok, insan hakları ve etik dışı yönleri tartışıldı.

LULU VE NANA’NIN YAŞAMI GİZEMLE ÖRÜLÜ

İkiz bebeklere Lulu ve Nana rumuzları verilse de, gerçek kimlikleri, sağlık durumları ve gelişim süreçleri hâlâ kamuoyundan gizleniyor. Çin hükûmeti deneyin ortaya çıkmasının ardından konuyla ilgili tüm bilgileri sıkı bir şekilde denetlemeye aldı. Bugün 6 yaşında oldukları tahmin edilen çocukların, devlet kontrolü altında özel gözlem altında tutuldukları iddia ediliyor. Ancak bu bilgiler resmi kaynaklarca doğrulanmış değil.

Çocukların sağlıkları yerinde mi, genetik müdahale istenmeyen sonuçlar doğurdu mu gibi sorular hâlâ cevapsız. Bu bilinmezlik, "insan üzerinde genetik müdahale" tartışmalarını daha da derinleştiriyor.

ÜÇÜNCÜ BEBEK VE GİZLİLİK PERDESİ

He Jiankui, ikizlerden sonra üçüncü bir bebeğin daha aynı yöntemle dünyaya geldiğini açıkladı. Ancak bu bebeğe dair bilgiler de tamamen gizli tutuluyor. Ne sağlık durumu ne de yaşadığı ortam hakkında kamuoyuna açıklama yapılmış değil.

HE JIANKUI CEZASINI ÇEKTİ, BİLİM DÜNYASINDAN DIŞLANDI

Skandalın patlak vermesinin ardından Jiankui, Çinli yetkililer tarafından etik dışı tıbbi uygulama nedeniyle tutuklandı ve 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2022'de serbest kaldıktan sonra tekrar bilimsel çalışmalara dönmek istese de, küresel bilim topluluğunun güvenini kaybetti.

Genetik mühendisliğin etik sınırlarını aşan bu vaka, bir dönüm noktası olarak görülüyor. CRISPR gibi devrim niteliğindeki teknolojiler, genetik hastalıkları ortadan kaldırma potansiyeli taşısa da, etik ve hukuki sınırlar netleştirilmediği sürece benzer vakaların büyük riskler taşıdığı ortada.