Fırtına Gelmeden 5 Ay Önce Haber Verecek: Bilim İnsanlarından Tarihi Yapay Zeka Adımı

Küresel iklim krizinin etkilerini öngörebilmek adına bilim insanları yeni bir adım attı. Avrupa ve Afrika’daki çeşitli üniversitelerin ortak çalışmasıyla, Atlas Okyanusu’nda görülen Atlantik Nino ve Benguela Nino gibi bölgesel hava olaylarını beş ay öncesinden tahmin edebilen yapay zeka destekli bir sistem geliştirildi. Sistem, 90 yılı aşkın deniz yüzeyi sıcaklığı verisiyle çalışarak, kıta ekonomileri ve ekosistemleri için büyük önem taşıyan olaylara karşı önceden önlem alınmasını hedefliyor.

BÖLGESEL OLAYLAR, KÜRESEL SONUÇLAR

El Nino ve La Nina gibi devasa iklim olaylarının ardından, bilim dünyası şimdi daha bölgesel ama etkisi büyük doğa vakalarına yöneliyor. Atlantik Nino ve Benguela Nino, özellikle Batı Afrika kıyılarında ekonomik ve ekolojik dengeyi derinden etkileyen olaylar arasında yer alıyor. Bu olayların zamanında tespit edilmesi, başta balıkçılık olmak üzere birçok sektör için hayati önem taşıyor.

"DAHA AZ BALIK AVLAMALIYIZ" UYARISI

Projede yer alan Euro-Mediterranean Center on Climate Change (Avrupa-Akdeniz İklim Değişikliği Merkezi) araştırmacısı Marie-Lou Bachelery, tahmin sisteminin olası bir ekolojik felaketin önüne geçebileceğini belirterek şu örneği verdi:

"Diyelim ki balıkçılık sezonu başladı. Herkes yoğun bir şekilde balık avladı ve ardından Atlantik Nino gelişti. Bu, kalan balıkların ölümüne neden olabilir. Ertesi yıl yeni popülasyon oluşmaz, ekosistem çöker. Sistemimiz sayesinde bu olaylar önceden tahmin edilerek 'bu yıl daha az avlanmalıyız' diyebilecek bir öngörü geliştirebiliriz."

YAPAY ZEKA DERİN ÖĞRENMEYLE SINIRLARI ZORLUYOR

Geliştirilen sistemin temelinde derin öğrenme algoritmaları yer alıyor. Bu teknoloji, okyanus sıcaklıklarındaki küçük değişikliklerle büyük doğa olayları arasındaki doğrusal olmayan ilişkileri analiz etmede büyük başarı sağlıyor. Bachelery, yapay zekanın geleneksel modellere göre çok daha karmaşık yapıları çözebildiğini ve bu nedenle iklim bilimi içinde giderek daha fazla kullanıldığını ifade ediyor.

90 YILLIK VERİ, 5 AYLIK TAHMİN

Yapay zeka destekli sistem, 1930’lara kadar uzanan okyanus sıcaklık verilerini analiz ediyor. Böylece yalnızca geçmişi anlamakla kalmıyor, gelecekteki riskleri de beş ay öncesinden tahmin edebiliyor. Sistem, özellikle iklim değişikliğine karşı savunmasız ülkeler için erken uyarı mekanizması niteliği taşıyor.