Eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Ali Hakan Kara: "Birilerinin Bu Tabloya Bakıp..

Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başekonomisti Prof. Dr. Ali Hakan Kara, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi'nde; "Dış borçlanma ve biriken riskler devam ediyor arka planda fakat hepimiz mutlu şundan dolayı parti devam ediyor. Birilerinin bu tabloya bakıp uykusunun kaçması lazım aslına bakarsak. Bu döngü her seferinde ilerlediği vakit bunun sonunun iyi bitmeyeceğini tamamımız biliyoruz.

Haber: BERKAY VAROL - Kamera: KERİM UĞUR

Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başekonomisti Prof. Dr. Ali Hakan Kara, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi'nde; "Dış borçlanma ve biriken riskler devam ediyor arka planda fakat hepimiz mutlu şundan dolayı parti devam ediyor. Birilerinin bu tabloya bakıp uykusunun kaçması lazım aslına bakarsak. Bu döngü her seferinde ilerlediği vakit bunun sonunun iyi bitmeyeceğini tamamımız biliyoruz. Ama burada kimin uykusu kaçacak diye bakmış olduğunuzda Merkez Bankası'nın uykusu kaçmıyor. Çünkü kanununda yazıyor ki fiyat istikrarına odaklanır. BDDK'nın uykusu kaçmıyor şundan dolayı BDDK tek tek bankaların sağlığını aklından geçiriyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın uykusu kaçmıyor, şundan dolayı onlar bütçe dengesi yerindeyse borcun sürdürülebilirliği yerindeyse, gelir dağılımına bakıyorlar. Bu tür risklerin birikimini dikkate alacak, bunu kendine dert edinecek bir kurum yok Türkiye'de" dedi.

İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi, dün İzmir Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde başladı. Yaklaşık bir hafta sürecek kongrede başta ekonomistler olmak suretiyle, iş insanları, zirai temsilciler, sanayiciler, siyasetçiler, sosyologların katılımıyla Türkiye'nin sorunları konuşulacak.

Bugün "Vicdana Davet" sloganıyla devam eden kongreye Merkez Bankası'nın eski başekonomisti, Prof. Dr. Ali Hakan Kara katılarak iktisat üstüne bir sunum yapmış oldu.

Kara, sunumuna başlamadan ilkin Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat'ta meydana gelen depremler sebebiyle yaşamını yitiren yurttaşlara "Allah'tan rahmet", yakınlarına başsağlığı, yaralı yurttaşlara da şifa dileklerinde bulunmuş oldu.

Tablolarla ifade icra eden Kara, Türkiye'nin 2001 senesinde yüksek enflasyonlu ülkeler sıralamasında üçüncü sırada yer aldığını, bugün ise dördüncü sırada yer aldığına dikkat çekerek, "2001'e geri dönmüş olduk" dedi.

Hakan Kara'nın konuşmasından öne çıkan başlıklar şu şekilde:

"BU TÜRKİYE'NİN YÜZYILLIK ENFLASYONU: Enflasyon grafiği ile adım atmak isterim. Bu Türkiye'nin yüzyıllık enflasyonu. Ben buna Merkez Bankacılığı perspektifinden bakmaya çalıştım. Gelmeden ilkin Merkez Bankası kanunlarını inceledim. Acaba Merkez Bankası'nın vasıta bağımsızlığı, aracını serbestçe kullanma yetisi kanunlarda iyi mi değişmiş, evrim geçirmiş seneler içinde ve bunun enflasyonla bir ilişkisi var mı diye bakmaya çalıştım.

DEVASA MİKTARDA MERKEZ BANKASI, KİT'LERE KREDİ AÇIYOR: Enflasyon karmaşık ve karmaşık bir şey. Ekonomideki tüm dengesizliklerin bir birleşimi. Ama Merkez Bankası buna eşlik etmeye başlayınca kronik enflasyona dönüşüyor. O yüzden Merkez Bankası'nın vasıta bağımsızlığı mühim. Türkiye aslına bakarsak 1970'lere kadar bir enflasyon problemi yaşamamış. Enflasyon 1970'lerde başlıyor. Merkez Bankası'nın 1970 kanununda oldukça ciddi bir değişim, gözden geçirme yapılıyor. Merkez Bankası'nın KİT'lere (Kamu İktisadi Teşekkül) kredi açmasının yolu yapılıyor. Ondan sonrasında devasa oranda Merkez Bankası, KİT'lere kredi açıyor.

VE 30 SENE BİZ YÜKSEK ENFLASYON İLE YAŞIYORUZ: Aynı zamanda 1970 kanununda temel değişikliklerden birisi de ana paydaş gömü oluyor Merkez Bankası'nın. Bu da birazcık Merkez Bankası'nın siyasileşmesinin yolunu açıyor diyebiliriz. 70'ler enflasyon başlıyor. Bu doğal olarak yalnız Merkez Bankası ve para politikasına bağlamamak lazım. 70'ler zor seneler. ve 30 yıl biz yüksek enflasyon ile yaşıyoruz. Dikkat ederseniz enflasyon 1994 senesinde 3 haneye vuruyor ve ondan sonrasında birazcık aklımız başımıza geliyor. Bu enflasyonu indirmek için somut çabalara başlıyoruz.

O 20 SENE BOYUNCA ENFLASYON TEK HANELİYE İNDİRİLİYOR: 95 senelik bir grafik daha. Merkez Bankası başkanlarının vazife süresi. Ortalama Merkez Bankası başkanlarının vazife süresi inip çıkıyor. Epey istikrarsız bir yapı var burada. Benim dikkat çekmek istediğim noktada, taralı alanda gösterdiğim nokta. Burada çok büyük bir istikrar var. Dört başkan geliyor ve her biri beş yıl vazife yapıyor. Bir şekilde burada fiili olarak Merkez Bankası'na özgür bir alan tanıyor. O 20 yıl süresince enflasyon tek haneliye indiriliyor. Yaklaşık 12 yıl süresince tek hanede tutuluyor.

MERKEZ BANKASI'NIN KANUNUNU OKUDUĞUNUZ ZAMAN ARAÇ BAĞIMSIZLIĞINA ŞU ANDA DA SAHİP: 2016 yılından itibaren maalesef Merkez Bankası'nın vasıta bağımsızlığının fiilen bitişiyle birlikte bu süreç sona eriyor ve son yıllardan enflasyon yeniden yukarı gitmeye başlıyor. Burada alacağımız derslerden bir tanesi kanunu yapmak mühim değil. Merkez Bankası'nın kanununu okuduğunuz vakit vasıta bağımsızlığına şu anda da haiz. Yani kendi aracını kendi inisiyatifi ile kullanılabilen bir kurum benzer biçimde görünse de aslına bakarsak siyasal otoritenin bunu hazmetmesi, izin vermesi ve toplumun da bunu desteklemesi oldukça mühim.

VE GELİNEN NOKTADA 2001'E GERİ DÖNDÜK: Dünyada Türkiye enflasyonda kaçıncı sırada? 2001 senesinde dibe vuruyoruz. O IMF'nin veri tabanına nazaran üçüncü sırada. Dünyanın en yüksek üçüncü enflasyonuyuz 2001 senesinde. 8 yıl içinde süratli bir şekilde yukarılara çıkıyoruz. Bu dönem aslına bakarsak enflasyonla savaşım açısından epey başarıya ulaşmış bir dönem denebilir. Bu kalıcı olmuyor. 8 senelik bir başarı var. ve peşinden 2008, 2010'lardan sonrasında baş aşağıya bir gidiş. ve gelinen noktada 2001'e geri döndük. Dünyada dördüncü yüksek enflasyona sahibiz. 2001'de de üçüncüydük.

ÖNERİLERİM DAHA ÇOK BU MAKRO FİNANSAL YAPININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÜZERİNE OLACAK: Benim ikinci yüzyıla dair önerilerim daha oldukça bu makro finansal yapının sürdürülebilirliği üstüne olacak. Bu yapıyı iyi mi kurarız diye düşündüğümüzde ilk olarak aktarım mekanizmalarını iyi anlamamız lazım. Genelde Türkiye'de yaşamış olduğu bu döngüler bir küresel likidite artışı, FED'in faizleri indirmesi… Sermaye akımlarına dönüşüyor. O daha sonrasında yurtiçinde kredi, döviz kuru benzer biçimde değişkenler üstünde dengesizlikler yapmaya başlıyor. Bunlar tutarları bozuyor. Ekonomiyi ısıtıyor, riskler birikmeye başlıyor.

BİRİLERİNİN BU TABLOYA BAKIP UYKUSUNUN KAÇMASI LAZIM ASLINDA: Dış borçlanma ve biriken riskler devam ediyor arka planda fakat hepimiz mutlu şundan dolayı parti devam ediyor. Birilerinin bu tabloya bakıp uykusunun kaçması lazım aslına bakarsak. Bu döngü her seferinde ilerlediği vakit bunun sonunun iyi bitmeyeceğini tamamımız biliyoruz. Ama burada kimin uykusu kaçacak diye bakmış olduğunuzda Merkez Bankası'nın uykusu kaçmıyor. Çünkü kanununda yazıyor ki fiyat istikrarına odaklanır. BDDK'nın uykusu kaçmıyor şundan dolayı BDDK tek tek bankaların sağlığını aklından geçiriyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın uykusu kaçmıyor, şundan dolayı onlar bütçe dengesi yerindeyse borcun sürdürülebilirliği yerindeyse, gelir dağılımına bakıyorlar. Bu tür risklerin birikimini dikkate alacak, bunu kendine dert edinecek bir kurum yok Türkiye'de. Böyle bir kurumsal yapının oluşturulması gerekiyor."

Eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Ali Hakan Kara: "Birilerinin Bu Tabloya Bakıp Uykusunun Kaçması La

YORUM YAZ