Erdoğan’ın Savaş Uyarısı Gerçekleşiyor mu? Kritik Gelişmeler Peş Peşe!

Orta Doğu’da büyüyen çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın savaşın küresel sonuçlarına dair yaptığı uyarıları yeniden gündeme taşıdı. Enerji piyasalarındaki sert dalgalanma ve artan jeopolitik riskler, dünya ekonomisini yakından etkiliyor. İşte detaylar…

ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel enerji piyasalarında büyük bir sarsıntıya yol açtı. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan boğazın gemi trafiğine kapatılması, petrol ve doğalgaz arzında ciddi daralmaya neden olurken küresel piyasalarda yeni bir enerji krizinin kapısını araladı. Uzmanlar, gelişmelerin devam etmesi halinde petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesine kadar yükselebileceği uyarısında bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nın Kapanması Enerji Arzını Sarstı

Orta Doğu’daki gerilimin hızla büyümesiyle birlikte Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın durması, dünya enerji piyasasında önemli bir boşluk yarattı. Boğazın kapanmasıyla birlikte küresel piyasadan yaklaşık 110 milyar metreküplük doğalgaz arzı çekilmiş oldu. Ayrıca günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün de piyasaya ulaşamadığı belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı, küresel petrol tüketiminin ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzının yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı stratejik bir enerji koridoru olarak biliniyor. Alternatif rotalarla ise yalnızca günde yaklaşık 5 milyon varillik sevkiyatın telafi edilebildiği ifade ediliyor.

Avrupa’da Doğalgaz Fiyatları Sert Yükseldi

Enerji piyasalarındaki bu gelişmeler Avrupa’da doğalgaz fiyatlarını hızla yukarı çekti. Avrupa’nın en büyük doğalgaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF piyasasında megavatsaat başına doğalgaz fiyatı 27 Şubat’ta yaklaşık 32 avro seviyesindeyken, 3 Mart itibarıyla 52 avronun üzerine çıkarak yüzde 68 artış gösterdi.

Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde fiyatların daha da yükselmesinin kaçınılmaz olabileceğini belirtiyor.

Petrol Fiyatlarında 150 Dolar Senaryosu

Çatışmaların başladığı günden bu yana Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13’ten fazla artarak 85 doların üzerine çıktı. Irak’ın petrol üretimini durdurma kararı aldığına dair haberler de piyasadaki yükselişi hızlandırdı.

Enerji analistleri, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 ile 150 dolar arasında seviyelere çıkabileceğini öngörüyor.

Boğazda gemi hareketliliği de neredeyse durma noktasına geldi. Gemi geçişlerinin askıya alınmasının ardından bölgede deniz trafiğinin yüzde 90 oranında azaldığı, 150’den fazla petrol tankerinin Basra Körfezi’nde demirlediği bildirildi. Çatışmalar sırasında en az beş tankerin hasar gördüğü, iki denizcinin hayatını kaybettiği aktarıldı. Ayrıca bölgede yaklaşık 20 bin denizci ile 15 bin cruise gemisi yolcusunun mahsur kaldığı ifade ediliyor.

Avrupa’da Enerji Depoları Kritik Seviyeye Geriledi

Gas Infrastructure Europe verilerine göre Avrupa genelindeki doğalgaz depolarının doluluk oranı yüzde 30’un altına düşmüş durumda. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya’da rezerv seviyelerinin kritik eşiklerin altına indiği bildirildi.

Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da da enerji maliyetleri hızla yükseliyor. Super E10 benzinin litre fiyatı 2 avronun üzerine çıkarken, dizel fiyatlarının da benzer seviyelere ulaştığı kaydedildi. Alman Ekonomi Enstitüsü, petrol fiyatlarının 150 dolara yükselmesi halinde Almanya ekonomisinde ciddi büyüme kaybı yaşanabileceğini öngörüyor.

Ayrıca Rusya’ya uygulanan yaptırımlar nedeniyle alternatif enerji kaynakları sınırlı olan Avrupa’da gaz ve elektrik kullanımına yönelik kısıtlamaların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Küresel Ekonomiye Olası Etkiler

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) analizine göre enerji fiyatlarında bir yıl boyunca sürecek yüzde 10’luk artış, küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebilir. Aynı senaryoda dünya ekonomisinin büyüme hızının yüzde 0,2 oranında yavaşlayabileceği belirtiliyor.

Enerji piyasasındaki bu dalgalanmanın ülkeler üzerindeki etkilerinin de farklı boyutlarda olacağı değerlendiriliyor.

Türkiye’de enerji ithalatına bağımlılık nedeniyle cari açığın yüzde 7 ile 18 arasında artabileceği, enflasyonun 5 ila 10 puan yükselme riski taşıdığı ve ekonomik büyümenin yüzde 1 ile 2 arasında yavaşlayabileceği ifade ediliyor. Ayrıca olası mülteci hareketleri ve sınır güvenliği maliyetlerinin de gündeme gelebileceği belirtiliyor.

ABD’de ise enflasyonun yaklaşık yüzde 0,8 artabileceği, borsalarda ise yüzde 10 ile 15 arasında değer kaybı yaşanabileceği öngörülüyor. Uzmanlara göre kısa vadede bu süreçten kazanç sağlayabilecek sektörlerin başında savunma sanayi geliyor.

Büyük enerji ithalatçıları olan Çin ve Hindistan’ın da krizden ciddi şekilde etkilenebileceği ifade ediliyor. Çin’in enerji arzının yaklaşık yüzde 17’sinin risk altında olduğu değerlendiriliyor.

Avrupa’da ise enerji maliyetlerinin artmasıyla birlikte ekonomik büyümenin yaklaşık yüzde 1 oranında yavaşlaması bekleniyor. Suudi Arabistan’ın ise petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle kısa vadede gelir artışı yaşayabileceği ancak uzun vadede altyapı ve güvenlik riskleriyle karşılaşabileceği belirtiliyor.

Erdoğan’dan Küresel Uyarı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da savaşın ilk günlerinde yaptığı açıklamada, Orta Doğu’da büyüyen çatışmaların küresel güvenlik ve ekonomi açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekmişti.

Erdoğan açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştı:

“Gerekli müdahalede bulunulmazsa çatışma sürecinin bölgesel ve küresel güvenlik açısından çok ciddi neticeleri olacaktır. Böyle bir tablonun ortaya çıkaracağı ekonomik ve jeopolitik belirsizlikleri hiçbir ülke taşıyamaz. Bu nedenle yangının daha fazla büyümeden söndürülmesi şarttır.”

Uzmanlar, enerji krizinin derinleşmemesi için diplomatik çözüm yollarının hızla devreye girmesi gerektiğini vurguluyor. Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi halinde küresel ekonominin yeni ve daha derin bir enerji şokuyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.