Engellenemeyen çalma dürtüsü: Kleptomaninin temelinde ne yatıyor?

Kleptomani, nadir görülen ancak tedavi edilmediğinde hem birey hem de çevresi için yoğun duygusal sıkıntılara yol açabilen ciddi bir ruh sağlığı bozukluğudur. Bu rahatsızlık, kişinin duygularını ve davranışlarını kontrol etme konusunda zorluk yaşamasıyla karakterize edilir.

Bu duruma sahip birçok birey, damgalanma korkusu veya utanma duygusu nedeniyle profesyonel yardım almaktan çekinir. Her ne kadar kleptomaninin kesin bir tedavisi bulunmasa da, ilaçlar ve psikoterapi gibi yöntemlerle kontrol altına alınması mümkündür. Bu yaklaşımlar, kişinin tekrar eden çalma dürtüsünü azaltmada etkili olabilir.

KLEPTOMANININ BELIRTILERI ŞUNLARDIR:

• Gerçek bir ihtiyaç olmamasına rağmen, bir şeyi çalma dürtüsüne karşı koyamama

• Çalmadan önce artan bir gerginlik ya da kaygı hissi

• Hırsızlık sırasında bir rahatlama ya da haz duyma hali

• Çalma eyleminden sonra yoğun suçluluk, pişmanlık, utanç veya kendinden nefret duyma

• Bu döngünün zamanla tekrar etmesi

KLEPTOMANI OLAN KIŞILERDE YAYGIN GÖZLEMLER:

• Bu kişiler genellikle maddi kazanç, intikam ya da heyecan gibi nedenlerle çalmazlar. Onları harekete geçiren, kontrol edemedikleri içsel bir dürtüdür.

• Mayo Clinic'e göre, kleptomani atakları çoğunlukla plansız şekilde ve bireysel olarak gerçekleşir.

• Hırsızlık genellikle mağazalar veya süpermarketler gibi herkese açık alanlarda olur. Ancak bazı durumlarda sosyal ortamlarda tanıdıklardan da çalınabilir.

• Çalınan eşyaların çoğu zaman maddi ya da duygusal bir değeri yoktur. Kişi bunları kullanmaz, bir kenara koyar, başkalarına verir ya da gizlice geri bırakır.

• Dürtüler zaman zaman şiddetlenebilir ya da azalabilir.

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Eğer kişi kendini çalma dürtüsüne karşı koyamaz hale geldiyse, profesyonel yardım almak büyük önem taşır. Çoğu kleptomani hastası, yasal sonuçlardan çekindiği için tedaviye sıcak bakmasa da, ruh sağlığı uzmanları genellikle bu tür vakaları resmi makamlara bildirmez.

Bir Yakınınızda Kleptomani Varsa:

Bir arkadaşınızda ya da aile bireyinizde bu rahatsızlık olduğunu düşünüyorsanız, konuyu kırıcı olmadan, anlayışla konuşmaya çalışın. Kleptomaninin bir kişilik zaafı değil, bir psikolojik rahatsızlık olduğunu unutmayın. Suçlamadan, destekleyici bir yaklaşım sergileyin.

NEDENLERI NELERDIR?

Kleptomaninin kesin sebebi bilinmemekle birlikte, uzmanlar bazı beyin kimyasalı dengesizliklerinin bu rahatsızlıkta etkili olabileceğini belirtmektedir:

• Serotonin dengesizlikleri, duyguları düzenleyen bu kimyasalın yetersizliği dürtü kontrolünü zorlaştırabilir.

• Dopamin artışı, çalma sonrası haz duygusu yaratabilir ve bu, bağımlılık benzeri bir davranış döngüsüne neden olabilir.

• Beynin opioid sistemindeki dengesizlikler, dürtüsel davranışların kontrolünü daha da güçleştirebilir.

Kleptomani, yalnızca kişinin hayatını değil, sosyal ilişkilerini ve günlük işlevselliğini de olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden erken müdahale ve uygun tedavi büyük önem taşır.