Şimdi de Kaldıraçlı fonlar mı geliyor?

Serbest fonlara yönelik düzenlemede uyum sürecinin tamamlanmasıyla birlikte fon piyasasında gözler bir sonraki adıma çevrildi. Piyasada konuşulan başlık kaldıraçlı fonlar.

Borsa İstanbul, Mayıs 2025'ten bu yana kaldıraçlı ve ters endeksleri hesaplıyor. BIST 100 Kaldıraçlı 2X ve BIST 30 Kaldıraçlı 2X gibi endekslerin varlığı, ileride bu endeksleri takip eden ürünlerin kurulabileceği yorumlarına yol açıyor. Kaldıraçlı fonların ne zaman çıkacağına ilişkin kesinleşmiş bir takvim ise bulunmuyor; piyasada altyapının hazır olduğuna dikkat çekiliyor.

ABD'DE BİLİNEN BİR MODEL

Kaldıraçlı borsa yatırım fonları ABD'de uzun süredir işlem görüyor. Nasdaq-100'ün günlük hareketinin üç katını hedefleyen TQQQ, çip hisselerine dayalı SOXL, altında UGL ve gümüşte AGQ bu ürünlerin bilinen örnekleri.

Model tek hisseye de uygulanıyor. Nvidia'nın günlük performansının iki katını hedefleyen NVDL ile Tesla için oluşturulan TSLL bu grupta yer alıyor.

Benzer ürünler Türkiye'de borsa yatırım fonu (BYF) yapısıyla hayata geçerse yatırımcı, vadeli işlem piyasasına gitmeden borsada hisse alır gibi kaldıraçlı pozisyon açabilecek.

KRİTİK AYRINTI: ÜRÜNLER GÜNLÜK ÇALIŞIYOR

Kaldıraçlı fonların en önemli özelliği getiriyi günlük bazda hesaplaması. BIST 30 bir günde yüzde 1 yükselirse 2X ürün yaklaşık yüzde 2 kazandırmayı hedefliyor. Ancak bu, uzun vadede endeks getirisinin iki katı anlamına gelmiyor; kaldıraç her gün yeniden dengeleniyor.

Bu mekanizma basit bir örnekle görülebiliyor: 100 liralık yatırım, endeksin yüzde 10 yükseldiği ilk günün sonunda 120 liraya çıkıyor. Ertesi gün endeks yüzde 10 gerilediğinde ise 96 liraya iniyor. Endeks iki günün sonunda yaklaşık 99 seviyesinde kalırken yatırımcı zarar etmiş oluyor.

"Volatilite erimesi" olarak adlandırılan bu etki nedeniyle kaldıraçlı ürünler güçlü ve istikrarlı trendlerde yüksek getiri sağlayabiliyor, dalgalı ve yönsüz piyasalarda ise ciddi kayıplara yol açabiliyor.

VİOP'TAN KOLAY, AMA RİSKİ DE VAR

Kaldıraçlı BYF'ler vadeli işlem piyasasından farklı bir yapıya sahip. VİOP'taki teminat ve vade mekanizmasının aksine borsa yatırım fonları, hisse senedi gibi alınıp satılabiliyor.

Bu durum erişimi kolaylaştırırken riski de artırabiliyor. Yatırımcı, vadeli piyasanın teknik mekanizmalarıyla uğraşmadan kaldıraçlı pozisyon alabildiği için ürünün işleyişini bilmeden işlem yapma ihtimali doğuyor.

ÖNCE ENDEKSLER, SONRA TEK HİSSE

Bu ürünlerin yaygınlaşması halinde ilk sırada BIST 30 ve BIST 100 gibi geniş endeksleri takip eden fonların gelmesi bekleniyor. Ardından altın, gümüş ve sektör endekslerine dayalı ürünler gündeme gelebilir. Daha ileri aşamada ise ABD'deki gibi tek hisseye dayalı fonlar tartışılabilir.

Uzmanlar, kaldıraçlı ürünlerin "al ve unut" mantığıyla değil, günlük hareketi ve riski yakından izlenerek kullanılması gereken araçlar olduğunu vurguluyor. Yatırımcının karşılaşabileceği en kritik sorunun "endeks yükseldi, ben neden kaybettim" olabileceği belirtiliyor.

Fon piyasasındaki dönüşüm başka başlıklarda da sürüyor. 5 Eylül'de Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile para piyasası fonları ve unvanında "para piyasası" ibaresi bulunan serbest fonlardan elde edilen kazançlara uygulanan stopaj oranı yüzde 0'dan yüzde 10'a çıkarılmıştı.