SGK uzmanı İsa Karakaş tarih vererek uyardı: Maaşlar kesilecek, yaşlar yükselecek!

Sosyal güvenlik sistemindeki reformlarla birlikte kamu çalışanlarının emeklilik haklarında önemli değişiklikler yaşandı. 1 Ekim 2008 tarihinden sonra göreve başlayan memurlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamına alınarak 4/1-c statüsüne dahil edildi.

1 EKİM 2008 MİLADI: YENİ NESİL MEMURLAR

Yeni sistemde 18 yaş şartı da emeklilik hesaplamalarında önem taşıyor. 18 yaşından önce ödenen primler yok sayılmıyor ve toplam prim gününe ekleniyor. Ancak sigortalılık süresinin başlangıcı, kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih olarak kabul ediliyor.

Meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması, yani kazai rüşt durumunda ise 18 yaşından önceki işe giriş tarihi doğrudan sigortalılık başlangıcı olarak kabul ediliyor.

SGK uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki köşesinde 5434 sayılı eski kanun ile 5510 sayılı yeni kanun arasındaki önemli farklılıklara dikkat çekerek yeni memurların karşı karşıya olduğu dezavantajları aktardı.

Karakaş, eski memurlarda Aylık Bağlanma Oranı’nın (ABO) yüzde 75 ila yüzde 85 seviyelerinde olduğunu, 5510 sayılı Kanuna tabi memurlarda ise oranın her 360 gün için yüzde 2 olarak hesaplandığını ve 9000 günde yüzde 50 seviyesine kadar düştüğünü belirtti. Eski sistemde son derece ve kademe ile ek gösterge esas alınırken, yeni sistemde tüm çalışma hayatındaki prime esas kazanç ortalamasının dikkate alındığını ve bunun bağlanan maaşı ciddi oranda düşürdüğünü ifade etti.

Yeni nesil memurlar açısından bir diğer önemli fark ise emeklilik sonrası çalışma durumunda ortaya çıkıyor. Eski memurlar Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışabilirken, yeni nesil memurlar emekli olduktan sonra 4/1-a veya 4/1-c kapsamında yeniden çalışmaları halinde emekli maaşlarının tamamen kesilmesiyle karşı karşıya kalıyor.

2036 ÖNCESİ PRİMİ TAMAMLAYANLAR AVANTAJLI

Genç memurlar için en kritik eşiklerden biri 2036 yılı olarak öne çıkıyor. Prim günlerini zamanında tamamlamayan çalışanların emeklilik yaşında kademeli artış uygulanıyor.

2036 yılına kadar 9000 prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor. Ancak bu tarihten sonra gerekli prim gününü tamamlayanların emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar yükseliyor.

KISMİ EMEKLİLİK VE ÖZEL DURUMLAR

Tam emekliliğin yanı sıra kanunda bazı istisnai koşullar ve özel uygulamalar da bulunuyor. 5400 gün prim ödeyenler, kademeli yaş hadlerine 3 yıl eklenmesi şartıyla ve 65 yaşını geçmemek kaydıyla yaşlılık aylığı alabiliyor.

Yaş haddinden re'sen emekliye ayrılanlara 5400 gün prim üzerinden, kadrosuzluk nedeniyle sevk edilenlere ise yaş şartı aranmaksızın 9000 prim günü bulunması halinde aylık bağlanıyor. Erken aylık bağlananların maaşları, gerekli şartlar tamamlanana kadar çalıştırıldıkları kurumdan tahsil ediliyor.

Askeri veya sivil memurlardan disiplin, ahlak ya da yetersizlik gerekçesiyle re'sen emekliye sevk edilenlere de kanunda belirtilen yaş ve 9000 prim günü şartlarını tamamlamaları halinde aylık bağlanıyor.

İsa Karakaş, geçmişte kullanılan "Devlete kapağı atan rahat eder" anlayışının artık geçerli olmadığını belirterek günümüzde işçi olarak kamuya girenlerin daha avantajlı durumda olduğunu vurguladı. Karakaş, yeni memurların hizmet sürelerinde kesinti yaşamadan 2036 öncesinde primlerini tamamlamalarının önemine dikkat çekti.