Ev ve otomobil alacaklar dikkat! Tasarruf finansmanda yeni dönem başlıyor

Faiz ödemeden, hizmet bedeli karşılığında konut, iş yeri veya otomobil sahibi olmak isteyenlerin kullandığı tasarruf finansman sisteminde yeni dönem başlıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) aldığı kararlar doğrultusunda 1 Ekim 2026 itibarıyla sistemin işleyişine ilişkin önemli değişiklikler uygulanacak.

Yeni düzenlemeyle bir kişinin sahip olabileceği aktif sözleşme sayısı sınırlandırılırken taşıt ve konut finansmanında uygulanacak üst limitler de yeniden belirlendi. Tasarruf fonlarında biriken paraların hangi araçlarda değerlendirilebileceğine ilişkin kurallar da sıkılaştırıldı.

BİR KİŞİ EN FAZLA İKİ AKTİF SÖZLEŞME YAPABİLECEK

Yeni uygulamanın en dikkat çekici maddelerinden biri, aynı kişi adına oluşturulabilecek aktif sözleşme sayısına getirilen sınır olacak.

Buna göre bir kişi aynı anda en fazla iki aktif sözleşmeye sahip olabilecek. Ancak bu iki sözleşmenin kombinasyonu da sınırlandırılacak. Bir kişi en fazla bir taşıt ile bir konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmesini birlikte yürütebilecek.

Aynı kişi adına birden fazla taşıt finansmanı sözleşmesi yapılamayacak. Dolayısıyla bir kişinin üzerine aynı anda iki veya üç farklı araç için finansman sözleşmesi oluşturulmasının önüne geçilecek.

Konut ve çatılı iş yeri finansmanında da kişi başına bir sözleşme sınırı uygulanacak.

TAŞITTA ÜST LİMİT 6,25 MİLYON TL’YE ÇIKTI

BDDK'nın yeni düzenlemesiyle finansman tutarlarına ilişkin sınırlar da değiştirildi. Taşıt finansmanı sözleşmelerinde uygulanacak azami tutar 6 milyon 250 bin TL olarak belirlendi.

Konut veya çatılı iş yeri finansmanında ise üst sınır 62 milyon 500 bin TL olacak. Aynı kişi veya risk grubuna ait sözleşmelerin toplam tutarı da 62 milyon 500 bin TL'yi aşamayacak.

“Yüksek tutarlı” sözleşmeler için belirlenen eşikler de yükseltildi. Taşıt finansmanında bu sınır 2 milyon 509 bin 800 TL'den 5 milyon TL'ye, konut veya çatılı iş yeri finansmanında ise 6 milyon 274 bin 500 TL'den 12 milyon 500 bin TL'ye çıkarıldı.

Yüksek tutarlı sözleşmelerin toplamının, ilgili dönemde imzalanan tüm sözleşmelerin toplam tutarına oranı normal şartlarda yüzde 5'i geçemeyecek.

Ancak 1 Ocak 2025 sonrasında kurulan şirketler için geçiş süreci uygulanacak. Bu şirketlerde oran 30 Haziran 2027'ye kadar yüzde 15, 1 Temmuz-31 Aralık 2027 arasında ise yüzde 10 olarak uygulanacak.

TASARRUF FONLARINDAKİ PARANIN KULLANIM ALANI DARALTILDI

Yeni düzenlemenin bir diğer önemli başlığı ise tasarruf fon havuzlarında ve şirket hesaplarında biriken paraların nasıl değerlendirileceği oldu.

Finansal Kurumlar Birliği Başkanlığı'na gönderilen talimat kapsamında tasarruf finansman şirketlerinin bu kaynakları kullanabileceği alanlar sınırlandırıldı. Düzenlemeyle daha riskli varlıklara yönelimin önüne geçilmesi ve ihtiyaç halinde hızlı biçimde nakde çevrilebilecek düşük riskli araçların tercih edilmesi amaçlanıyor.

Şirketler, söz konusu kaynakları yalnızca belirlenen yatırım araçlarında değerlendirebilecek. Bunlar arasında katılım bankalarındaki Türk lirası cinsinden özel cari veya katılma hesapları, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen ve altına dayalı olmayan TL cinsi yurt içi kira sertifikaları ile risk değeri 1 veya 2 olan TL cinsinden katılım esaslı yatırım fonları bulunuyor.

Fon havuzlarında getiri elde edilmeden bekleyen paranın azaltılması amacıyla da yeni bir sınır getirildi. Buna göre günlük getiriden yararlanmayan bakiyenin, şirketin önceki ay sonundaki tasarruf fon havuzu büyüklüğünün binde 2'sini aşmaması gerekiyor.

TCMB EFT sisteminin kapanışından sonra havuza aktarılan paralar ise takip eden günün hesaplamasına dahil edilecek.

1 MİLYON TL’LİK ARAÇTA TESLİMAT NASIL İŞLİYOR?

Tasarruf finansman sisteminde şirketler, talep edilen finansman tutarı üzerinden genellikle yüzde 7 civarında hizmet bedeli alıyor. Bunun dışında tapu harcı, ipotek masrafları ve araç devir işlemlerine ilişkin noter ücretleri gibi kamuya ödenen giderler de kullanıcı tarafından karşılanıyor.

Sistemde otomobil finansmanında 60 aya, konut finansmanında ise 120 aya kadar vade seçenekleri bulunabiliyor.

Finansman tutarının yüzde 45'lik bölümünün tamamlanması, teslimat sürecinde önemli bir eşik olarak öne çıkıyor. Örneğin 1 milyon TL'lik bir otomobil finansmanı için peşinatsız ödeme planlarında örnek taksitler şöyle hesaplanıyor:

• 12 ay vade: Aylık yaklaşık 83 bin 333 TL ödeme yapılması gerekiyor. 450 bin TL'lik yüzde 45'lik eşik 6. ayda tamamlanıyor ve kalan 550 bin TL'nin finansmanı bu ayda sağlanıyor.

• 24 ay vade: Aylık ödeme yaklaşık 41 bin 666 TL'ye düşüyor. Yüzde 45'lik bölüm yaklaşık 11. ayda tamamlanıyor.

• 36 ay vade: Aylık taksit yaklaşık 27 bin 777 TL oluyor. Gerekli eşik 16. ayda yakalanıyor.

• 48 ay vade: Aylık ödeme yaklaşık 20 bin 833 TL seviyesine iniyor ve finansman desteği 22. ayda sağlanıyor.

• 60 ay vade: Aylık taksit yaklaşık 16 bin 666 TL olurken gerekli yüzde 45'lik tutar 27. ayda tamamlanıyor.

UZUN VADEDE ENFLASYON RİSKİNE DİKKAT

Tasarruf finansmanında konut veya araç teslim edilene kadar yapılan taksitlere herhangi bir kâr payı uygulanmıyor. Biriken tutar, yatırılan miktar üzerinden sistemde tutuluyor.

Bu nedenle özellikle peşinatsız ve uzun vadeli planlarda enflasyon ve finansmanı yapılacak varlığın fiyatındaki artış önemli bir risk oluşturabiliyor. Araç veya konut fiyatlarının süreç içerisinde yükselmesi, başlangıçta belirlenen finansman tutarının satın alma gücünü azaltabiliyor.

Bu açıdan finansman tutarının yüzde 45'lik bölümünün daha kısa sürede tamamlanması, teslimat sürecinin öne çekilmesi açısından önem taşıyor.