BM'den yoksulluk uyarısı: Enerji krizi 130 milyon kişiyi daha etkileyebilir

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Orta Doğu'da yeniden tırmanan çatışmaların ve küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin dünya genelinde yoksulluk riskini artırabileceğine dikkat çekti. Kurumun 11 Ekim tarihli raporuna göre, enerji ve gıda maliyetlerindeki artışın tüketicilere tamamen yansıtılması halinde 130 milyon kişi daha yoksulluk sınırının altına düşme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik baskı altında olduğu bir dönemde yayımlanan değerlendirmede, artan enerji maliyetleri, yüksek faiz oranları ve kamu bütçelerindeki daralma öne çıktı. Temmuz ayında sağlanan ateşkesin bozulmasının ardından Orta Doğu'da çatışmaların yeniden yoğunlaşması, küresel enerji fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.

130 ÜLKEDE AKARYAKIT FİYATLARI YÜKSELDİ

UNDP'nin verileri, kriz sürecinde 130 ülkede benzin ve dizel fiyatlarında belirgin artışlar yaşandığını ortaya koydu. Buna göre benzin fiyatları ortalama yüzde 26, dizel fiyatları ise yüzde 38 yükseldi. Haziran-eylül döneminde ülkelerin yaklaşık üçte ikisinde fiyat artışlarının hız kazanması, enerji maliyetlerindeki baskının sürdüğüne işaret etti.

Küresel faiz oranlarının son on yılların en yüksek seviyelerine ulaşması da hükümetlerin krize müdahale kapasitesini sınırlıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, yükselen maliyetlerle mücadele ederken artan borç yükü nedeniyle daha dar bir bütçe alanında hareket etmek zorunda kalıyor.

130 MİLYON KİŞİ DAHA YOKSULLUK SINIRININ ALTINA DÜŞEBİLİR

Raporda, enerji ve gıda fiyatlarındaki yükselişin hanehalklarına bütünüyle yansıtılması durumunda ortaya çıkabilecek olası yoksulluk etkileri farklı gelir eşikleri üzerinden hesaplandı. UNDP'nin simülasyonları, fiyat şokunun özellikle düşük gelirli kesimler üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.

UNDP'NİN YOKSULLUK SENARYOLARI

• Günlük 6,85 doların altında yaşayanlar: 130 milyon kişi daha yoksulluk riskiyle karşılaşabilir.

• Günlük 3,65 doların altında yaşayanlar: 121 milyon kişi daha bu gelir seviyesinin altına düşebilir.

• Günlük 2,15 doların altında yaşayanlar: 66 milyon kişi daha aşırı yoksulluk koşullarına sürüklenebilir.

Söz konusu rakamların gerçekleşmiş yoksulluk verileri olmadığına dikkat çekiliyor. Bunlar, enerji ve gıda fiyatlarındaki artışın tüketicilere tamamen yansıtılması halinde yaşanabilecek muhtemel sonuçları gösteren risk senaryoları olarak değerlendiriliyor.

FOSİL YAKIT DESTEKLERİNİN MALİYETİ 1 TRİLYON DOLARI AŞABİLİR

Hükümetler, yükselen enerji fiyatlarının vatandaşlar üzerindeki etkisini hafifletmek amacıyla çeşitli destek mekanizmalarını devreye alıyor. UNDP'nin değerlendirmesine göre, dünya genelinde fosil yakıtlara yönelik doğrudan sübvansiyonların maliyeti bu yıl 1 trilyon doları aşabilir.

Ancak bu tür desteklerin finansmanı giderek zorlaşıyor. Dış borç ödemelerindeki artış ve sıkı para politikaları, özellikle gelişmekte olan ülkelerin bütçeleri üzerinde baskı oluşturuyor. Böylece hükümetler bir yandan tüketicileri yüksek fiyatlardan korumaya çalışırken diğer yandan sınırlı kamu kaynaklarını yönetmek durumunda kalıyor.

UNDP ANKETİ: KRİZİN ETKİLERİ AĞIRLAŞABİLİR

UNDP'nin 26 ülke ofisinde gerçekleştirdiği ankete katılan yetkililerin tamamı, krizin en ağır insani ve ekonomik sonuçlarının henüz ortaya çıkmadığı görüşünü paylaştı. Bu değerlendirme, enerji fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra gıda maliyetleri ve ekonomik kırılganlıkların da yakından izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.

Ankete ilişkin açıklamada, 10 ülke ofisinin ayrıca güçlü bir El Niño doğa olayına karşı hazırlık yaptığı belirtildi. Böyle bir gelişmenin tarımsal üretim ve enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor. UNDP'nin uyarıları, enerji krizinin yalnızca akaryakıt fiyatlarıyla sınırlı kalmayıp düşük gelirli hanelerin yaşam koşullarını ve ülkelerin ekonomik dayanıklılığını da etkileyebileceğini ortaya koyuyor.