Altın Fiyatlarını Neler Belirliyor? Kapalıçarşı'dan Bankalara Piyasanın İşleyişi

İç piyasada ise dolar/TL kuru, Borsa İstanbul'daki işlemler, fiziki altına yönelik talep, tedarik koşulları ve piyasa likiditesi öne çıkıyor. Bankaların ve kuyumcuların likidite, stok, işçilik, risk yönetimi ve satış marjı gibi unsurları da nihai alış-satış fiyatlarına yansıyor. Bu nedenle gram altın için Kapalıçarşı'da, bankalarda ve diğer satış kanallarında farklı alış-satış fiyatlarıyla karşılaşabilirsiniz. Altın almadan veya bozdurmadan önce farklı kaynaklar arasında yapacağınız altın fiyatları karşılaştırması, alış-satış makası ile toplam işlem maliyetinin nasıl değiştiğini görmenizi sağlıyor. 

GRAM ALTIN FİYATI NASIL HESAPLANIYOR?

Saf gram altın için teorik referans, uluslararası ons fiyatının dolar/TL kuru ile çarpılıp 31,1035’e bölünmesiyle bulunuyor. TCMB de altın değerlemesinde bir onsu 31,1035 gram kabul ediyor. Bu hesap, 24 ayar saf altının teorik gram değerini gösteriyor. Gram altın için teorik referans formül: 

(Ons altın fiyatı × Dolar/TL kuru) ÷ 31,1035 = 24 ayar saf altının teorik gram değeri

Bu hesap banka veya kuyumcunun nihai satış fiyatını tek başına göstermiyor. Alış-satış makası, ayar farkı, işçilik, tedarik maliyeti ve satıcı marjı ekrandaki fiyatı değiştirebiliyor. Ons altın dolar cinsinden işlem gördüğü için gram fiyat, ons sabit kalsa bile kurdaki hareketten etkilenebiliyor. Bu nedenle yalnızca ons grafiğine ya da yalnızca dolar/TL kuruna bakmak eksik sonuç veriyor.

KAPALIÇARŞI'DA ALTIN FİYATI NASIL OLUŞUYOR?

Kapalıçarşı'da altın fiyatı tek bir merkezden açıklanmıyor. Kuyumcular, toptan piyasadaki fiyatın yanı sıra stok maliyetini, nakit ihtiyacını, fiziki talebi, ürünün ayarını ve işçiliğini hesaba katıyor. Çeyrek, Cumhuriyet, gram ve bilezik gibi ürünlerin bulunurluğu ile işçilik payı aynı olmadığı için alış ve satış fiyatları da değişiyor. Fiziki altın almadan önce farklı kuyumcuların kapalı çarşı altın fiyatlarını karşılaştırmanız, ürün türü, işçilik ve satıcı marjından doğan farkları görmenizi kolaylaştırıyor.

Fiziki piyasadaki güven unsuru da fiyat kadar önem taşıyor. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesine göre kuyum ticareti yalnızca yetki belgesine sahip işletmeler eliyle yürütülebiliyor. İşlem öncesinde işletmenin yetkisini, ürünün ayarını, ağırlığını, üretici bilgisini ve belgesini kontrol etmeniz riskinizi azaltıyor.

BORSA İSTANBUL ALTIN PİYASASINDA NE YAPIYOR?

Borsa İstanbul, bankalar ve yetkili kuruluşlar arasındaki kıymetli maden işlemlerinin kayıtlı bir piyasada buluşmasını sağlıyor. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 7. maddesine göre yetkili kuruluşların ithal ettiği işlenmemiş altın, kural olarak üç iş günü içinde Borsa İstanbul'a teslim ediliyor. Böylece ithal edilen altın kayıtlı piyasa üzerinden işlem akışına giriyor.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası Yönergesinin 18. maddesi emirlerin eşleşmesini, 25. maddesi ise gerçekleşen işlemlerin kayda alınıp ilan edilmesini düzenliyor. Basitçe ifade etmek gerekirse önce en iyi fiyat, fiyatlar eşitse sisteme daha önce girilen emir işlem görüyor. Burada oluşan fiyatlar piyasa için referans sunuyor. Kapalıçarşı'daki fiyatlar ise fiziki talep, ürünün bulunurluğu, işçilik ve perakende marjı nedeniyle bu referanstan ayrılabiliyor.

BANKALAR ALTIN FİYATINI NASIL BELİRLİYOR?

Bankalar ons altın, dolar/TL kuru ve kendi likidite koşullarını temel alıyor. İşlem saati, piyasadaki hareketlilik, bankanın maliyeti ve müşteri kanalı da alış ve satış fiyatına yansıyor. Bu nedenle aktif piyasa saatleri dışında ya da hareketlilik arttığında alış-satış makası genişleyebiliyor. Altın hesabındaki kaydi işlem ile fiziki gram altın teslimi de aynı koşulları sunmayabilir. Bankanızın sözleşmesini, komisyonunu, fiziki teslim seçeneğini ve işlem valörünü ayrıca incelemeniz gerekiyor.

ALTIN FİYATLARINI KARŞILAŞTIRIRKEN NELERE BAKMALISINIZ?

Aynı ürün, aynı ayar ve aynı zaman damgası üzerinden kıyaslama yapın. Alım düşünüyorsanız satış fiyatına, bozdurmayı düşünüyorsanız alış fiyatına bakın. Makas, işçilik, komisyon, transfer imkânı, fiziki teslim koşulu ve veri gecikmesi toplam maliyeti değiştiriyor.

Altın iki yönlü hareket edebiliyor. Tek bir fiyat ekranına veya kısa vadeli harekete dayanarak karar vermek yerine vadenizi, nakit ihtiyacınızı ve kişisel risk profilinizi birlikte değerlendirmeniz daha sağlıklı bir çerçeve sunuyor.