Akaryakıt zamlandı, vergi geliri eridi: ÖTV kaybı 94 milyar lirayı aştı

Küresel petrol fiyatlarının ABD ile İran arasındaki savaşın etkisiyle yükselmesi, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarını da yukarı taşıdı. Pompa fiyatlarındaki artışın tüketici üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi ise devletin akaryakıttan elde ettiği ÖTV gelirlerinde ciddi bir gerilemeye yol açtı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bütçe gerçekleşmelerine ilişkin verilerine göre, geçen yılın ilk yedi ayında 273 milyar lira olan akaryakıt ÖTV tahsilatı, bu yıl aynı dönemde yüzde 34,4 oranında azalarak 179 milyar liraya düştü. Böylece iki dönem arasındaki ÖTV gelir farkı 94,2 milyar liraya ulaştı.

FİYATLAR YÜKSELDİ, ÖTV TAHSİLATI GERİLEDİ

Akaryakıt fiyatlarında geçen yıla kıyasla büyük bir artış yaşanmasına rağmen vergi tahsilatında aynı yönde bir yükseliş görülmedi. Geçen yılın ocak ayında yaklaşık 45 lira seviyesinde bulunan motorinin litre fiyatı, temmuz ayında 50-55 lira bandına çıkmıştı. Bu yıl ise motorin fiyatı 80 liranın üzerine taşındı.

ÖTV gelirlerindeki değişim aylık bazda da dikkat çekti. Yılın ilk aylarında tahsilat artışı sürerken mart ayında gelirler yüzde 11,5 yükselerek 32 milyar 512 milyon liradan 36 milyar 272 milyon liraya çıktı.

Ancak nisan ayından itibaren tablo tersine döndü. Eşel mobil uygulamasının etkisinin belirginleşmesiyle akaryakıttan alınan ÖTV geliri nisanda yüzde 81,1 azalarak 6 milyar 859 milyon liraya geriledi. Mayısta düşüş yüzde 89,3'e ulaşırken tahsilat 4 milyar 432 milyon liraya indi.

Haziran ayında ÖTV geliri yıllık bazda yüzde 82,6 düşüşle 7 milyar 528 milyon lira olurken, temmuzda yüzde 35,4'lük gerilemeyle 30 milyar 658 milyon lira seviyesinde kaldı.

EŞEL MOBİLDE DESTEK ORANI AZALTILDI

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin tüketiciye doğrudan yansımasını sınırlayan eşel mobil sistemi, 31 Temmuz'a kadar zamların yaklaşık yarısının pompaya yansımasını engelledi. Ancak ağustos ayıyla birlikte uygulamadaki devlet desteğinin oranı değiştirildi.

1 Ağustos'tan eylül ayının sonuna kadar devletin fiyat artışlarını dengeleme oranı yüzde 25'e indirildi. Böylece petrol fiyatlarındaki yükselişin daha büyük bölümünün akaryakıt fiyatlarına yansımasının önü açıldı.

Motorinde ise yıl sonuna kadar geçerli olacak yeni bir düzenleme devreye alındı. Buna göre eylül ayından başlayarak her ay litre başına 3 liralık otomatik ÖTV artışı uygulanacak.

Düzenlemenin ilk etkisi pompa fiyatlarında görüldü. Motorinin litre fiyatındaki 3 liralık ÖTV artışına, bu vergi üzerinden hesaplanan KDV de eklenince tüketiciye yansıyan toplam artış 3,6 liraya ulaştı.