Türkiye ve 7 ülkeden İsrail’e E1 tepkisi: “Kategorik olarak reddediyoruz”!

Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün’ün dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürdüğü hukuk dışı yerleşim politikalarını kınayan ortak bir bildiri yayımladı. Açıklamada, İsrail’in “E1” yerleşim planına ve işgal altındaki Doğu Kudüs’ün doğusunda bununla bağlantılı yerleşim faaliyetlerine karşı net bir tutum ortaya konuldu.

Bakanlar, “İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim politikalarını kınamakta ve 'E1' yerleşim planını ve işgal altındaki Doğu Kudüs'ün doğusunda bununla bağlantılı yerleşim faaliyetlerini kategorik olarak reddetmektedir” ifadelerini kullandı.

Açıklamada ayrıca İsrail işgal makamlarının desteğiyle yerleşimciler tarafından Filistin halkına ve mülklerine yönelik gerçekleştirilen ihlal ve şiddet eylemleri de kınandı. Bu eylemlerin Filistin halkının devredilemez haklarını ortadan kaldırmadığı, uluslararası hukuk ile ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarını ihlal ettiği vurgulandı.

“BARIŞA CİDDİ BİR TEHDİT”

Ortak bildiride, söz konusu uygulamaların bölgesel ve uluslararası barış ile güvenlik açısından ciddi tehdit oluşturduğu belirtildi. Bakanlar, E1 yerleşim planının yerleşimlerin genişletilmesi ve ilhak sürecini ilerleten tehlikeli bir tırmanış olduğunu ifade etti.

Açıklamada, planın başta Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki bağlantı olmak üzere İşgal Altındaki Filistin Toprakları'nın coğrafi bütünlüğünü zedelediği ve 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve coğrafi bütünlüğe sahip bir Filistin Devleti'nin kurulmasını ve yaşayabilirliğini tehdit ettiği kaydedildi.

Bakanlar, bu uygulamaların barışın sağlanmasına yönelik uluslararası girişimlere doğrudan meydan okuma olduğunu belirtti. Açıklamada, ilhak ve zorla yerinden edilmeyi kesin şekilde reddeden ABD Başkanı Donald Trump'ın Kapsamlı Planı ve Barış Kurulu aracılığıyla planın uygulanması için oluşturulan mekanizmalar da bu çerçevede ele alındı.

Ayrıca Başkan Trump'ın istikrarın sağlanması ve çatışmanın sona erdirilmesi amacıyla Batı Şeria'nın ilhakına izin vermeme yönündeki kararlı taahhüdüne de dikkat çekildi.

İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM VURGUSU

Ortak açıklamada dışişleri bakanları, uluslararası hukuk ve ilgili BM kararları doğrultusunda iki devletli çözümün adil, kapsamlı ve kalıcı barışa ulaşmak için tek uygulanabilir yol olduğunu yeniden teyit etti.

Bu çözümü baltalamaya yönelik adımların gerilimi daha da artırabileceği, bölgesel ve uluslararası barış ile güvenliği tehdit edebileceği ve bölgede kalıcı barış ile istikrar umutlarını tehlikeye atabileceği belirtildi.

Bakanlar, E1 yerleşim planı da dahil olmak üzere yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kuruluş ve kişilere karşı uygun uluslararası tedbirler ve yaptırımlar dahil olmak üzere hesap verebilirliğin sağlanmasına yönelik girişimleri desteklediklerini bildirdi.

Yerleşimlerin genişletilmesi ve ilhak politikalarını destekleyen, kolaylaştıran veya uygulayanlara karşı da gerekli adımların atılması istendi. Yasa dışı yerleşimlerin kurulmasına, genişletilmesine veya kalıcı hale getirilmesine katkı sağlayan her türlü destek ve finansmanın sona erdirilmesi çağrısı yapıldı.

Açıklamada hesap verebilirlik eksikliğinin ihlallerin sürmesine neden olduğu ve adil, kapsamlı bir barış ihtimalini daha da zayıflattığı belirtildi. E1 planının durdurulması, plan kapsamında alınan tüm tedbirlerin iptal edilmesi ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi ve demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan tüm yerleşim faaliyetleri ile diğer uygulamaların sona erdirilmesi için acil önlem alınması talep edildi.

BM Güvenlik Konseyi başta olmak üzere tüm devletlere ve ilgili uluslararası aktörlere de uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirme çağrısı yapıldı. Açıklamada, yasa dışı yerleşimlerin genişlemesini engellemek için acil ve etkili önlemler alınması, Filistin halkının korunması ve kendi kaderini tayin hakkı dahil vazgeçilmez haklarının güvence altına alınması istendi.

E1 PROJESİ NEDİR?

Tarihsel olarak Doğu Kudüs'ün bir parçası olan ancak Ayrım (Utanç) Duvarı'nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye'nin yakınına inşa edilen “Maale Adumim” Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs'e giden yola bağlamak amacıyla E1 Projesi başlatıldı.

Proje kapsamında bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa edilmesi için 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedildi. İsrail yönetimi, Filistin Devleti'nin kurulmasını önleyeceği belirtilen E1 Projesi'ni önceki ABD yönetimlerinin baskıları nedeniyle dondurmuştu.

Başbakan Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria'yı fiilen ikiye böleceği ifade edilen E1 Projesi'ni Eylül 2025'te onayladı. İsrail, proje aracılığıyla işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs ile Batı Şeria'daki Filistin toprakları arasındaki bağlantıyı kesmeyi hedefliyor.

İsrail hükümeti ayrıca E1 Yahudi yerleşim projesine ilişkin verdiği taahhüdü ihlal ederek, itirazda bulunan taraflara önceden bildirimde bulunmadan 1234 konutluk ilk ihale ilanını yayımladı.