Sibirya’nın Altında Uyuyan Tehlike! 10 Bin Yıllık Salgın Endişesi Büyüyor!

Rusya’nın Sibirya bölgesinde yaşanan şüpheli ölüm, eski mikroorganizmaların yeniden ortaya çıkma ihtimalini ve küresel salgın risklerini yeniden gündeme taşıdı. Irkutsk kentindeki veba araştırma enstitüsünde çalışan 28 yaşındaki Darya Shipilova’nın 2 Ekim’de hayatını kaybetmesi üzerine uluslararası sağlık alarmı oluştu. Olayın ardından tedbir amacıyla yaklaşık 200 kişi karantinaya alındı.

Rus yetkililer, Shipilova’nın ölüm nedenini kökeni bilinmeyen zatürre olarak açıklarken yapılan yaklaşık 5 bin testte veba etkenine rastlanmadığını bildirdi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise olayın aydınlatılabilmesi için daha fazla bilgi talep etti. Şüpheli ölüm ile Sibirya’nın donmuş topraklarında saklanan mikroorganizmalar arasında kanıtlanmış bir bağlantı bulunmuyor. Buna rağmen bölgedeki gelişmeler, bilim dünyasının uzun süredir üzerinde durduğu riskleri yeniden gündeme getirdi.

10 BİN YILLIK MİKROORGANİZMALAR YENİDEN GÜNDEMDE

Uzmanların dikkat çektiği temel konulardan biri, Sibirya’nın kalıcı donmuş topraklarında binlerce yıldır korunmuş olabilecek mikroorganizmalar. Bilim insanları, on binlerce yıl boyunca donmuş halde kalan bazı virüsleri laboratuvar ortamında yeniden etkinleştirmeyi başardı.

Bugüne kadar yeniden etkinleştirilen eski virüslerin bir bölümü yalnızca amipleri enfekte ediyor. Araştırmacılar, donmuş toprakların çözülmesiyle birlikte başka mikroorganizmaların da açığa çıkıp çıkamayacağını ve bunların oluşturabileceği olası riskleri inceliyor. Ancak bu mikroorganizmaların insanlarda yeni bir salgına neden olacağı henüz kanıtlanmış değil.

2016’DAKİ ŞARBON SALGINI ENDİŞELERİ ARTIRDI

Donmuş toprakların çözülmesiyle bağlantılı tehlikelerin somut örneklerinden biri, 2016 yılında Sibirya’nın Yamal Yarımadası’nda yaşandı. Aşırı sıcakların ardından ortaya çıkan şarbon salgınında 2 bin 350 ren geyiği öldü, onlarca insan hastalandı.

Salgına ilişkin araştırmalarda, donmuş toprağın çözülmesinin şarbon sporlarının yeniden açığa çıkmasında rol oynamış olabileceği değerlendirildi. Olayda 12 yaşındaki bir çocuk da yaşamını yitirdi. Yaşananlar, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel etkilerle sınırlı kalmayabileceğini, sağlık açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu.

SİBİRYA YENİ SALGINLARIN MERKEZİ OLABİLİR Mİ?

Arktik bölgesinde sıcaklıkların hızla yükselmesi, binlerce yıldır donmuş halde bulunan toprakların çözülmesini hızlandırıyor. Bu durum, geçmişte donmuş tabakalar içinde kalan mikroorganizmaların yeniden çevreye yayılabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

Uzmanların endişesi yalnızca eski patojenlerin ortaya çıkmasıyla sınırlı değil. Bölgede insan faaliyetlerinin ve ulaşım ağlarının artması, olası enfeksiyonların uzak coğrafyalara taşınması riskini de beraberinde getiriyor. Bununla birlikte, donmuş topraklardan açığa çıkabilecek mikroorganizmaların insanlarda salgına neden olacağına ilişkin kesin bir kanıt bulunmuyor.

Rusya’daki laboratuvar çalışanının ölümü ile donmuş topraklarda saklı patojenler arasında da doğrulanmış bir ilişki tespit edilmiş değil. Ancak yaşanan olay, olası salgınların erken tespiti, sağlık verilerinin paylaşılması ve ülkeler arasındaki bilimsel iş birliğinin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

48 BİN 500 YILLIK VİRÜS LABORATUVARDA YENİDEN ETKİNLEŞTİRİLDİ

Sibirya’daki donmuş topraklarda saklı mikroorganizmalar üzerine yapılan araştırmalar, bilim dünyasında dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Bilim insanları, yaklaşık 48 bin 500 yıllık bir virüsü laboratuvar ortamında yeniden etkinleştirmeyi başardı.

2023 yılında yayımlanan bir araştırmada 13 eski virüs incelendi. Çalışmalar, donmuş topraklarda uzun süre korunmuş bazı virüslerin uygun laboratuvar koşullarında yeniden etkinlik gösterebildiğini ortaya koydu. Ancak bu bulgular, söz konusu virüslerin insanları enfekte edebileceği ya da yeni bir salgına yol açacağı anlamına gelmiyor.

Dünyanın en hızlı ısınan bölgeleri arasında bulunan Arktik’te çözülmenin hızlanması, eski mikroorganizmaların çevreye yayılma ihtimaline yönelik araştırmaları daha önemli hale getiriyor. Uzmanlar, Sibirya’da geçmişte yaşanan şarbon salgını ile son dönemdeki şüpheli ölümün birbirine bağlı olduğuna dair kanıt bulunmadığını vurgularken, gelişmelerin küresel salgınlara karşı hazırlıklı olmanın önemini ortaya koyduğuna dikkat çekiyor.