Fransa’da Rekor Borç Uyarısı: “Kurtarılamayacak Kadar Büyük” Olabilir!

Fransa’da öğrenci protestoları ve kamu harcamalarına yönelik tartışmalar, ülkenin giderek ağırlaşan borç sorunuyla aynı dönemde yaşanıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 2027’de görevden ayrılmaya hazırlanması siyasi belirsizliği artırırken, finans piyasaları hükümetin bütçe açığını kontrol altına alabileceğine ilişkin somut işaretler bekliyor.

The Guardian’ın haberine göre Fransa, yüksek kamu borcu, ekonomik büyümedeki yavaşlama ve bütçe konusunda parlamentoda uzlaşma sağlanamaması nedeniyle yatırımcıların giderek daha fazla endişe duyduğu ülkeler arasında yer alıyor. Hükümet harcamaları azaltma baskısıyla karşı karşıya kalırken, sokaklardaki protestolar kamu hizmetleri ve sosyal harcamalar üzerindeki tartışmaları da derinleştiriyor.

Fransa’nın kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı 2025’te yüzde 115,6’ya ulaştı. Aynı yıl bütçe açığının GSYH’ye oranı yüzde 5,1 olarak kaydedildi. Haberde karşılaştırma yapılan Birleşik Krallık’ta ise kamu borcunun GSYH’ye oranı yüzde 94,3, bütçe açığının oranı yüzde 4,3 seviyesinde verildi.

Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, bu yıl yüzde 5,4’e yükselmesi beklenen bütçe açığını düşürme sözü verdi. Ancak bu hedefe hangi adımlarla ulaşılacağı henüz açıklanmadı.

Siyasi ve ekonomik belirsizlik, şirketlerin yatırım kararlarına da yansıyor. Fransa’nın en büyük işveren örgütü Medef tarafından yapılan araştırmaya göre, şirketlerin yüzde 82’si bir sonraki hükümetin ekonomi politikasının etkileri konusunda karamsar bir yaklaşım sergiliyor. Araştırmaya katılanların yüzde 66’sı ise ekonomi politikalarındaki çıkmazın beş yıl daha devam etmesi halinde işletmelerinin kırılgan hale gelebileceğini veya iflas edebileceğini ifade etti.

TAHVİL FAİZLERİ 2002’DEN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYEDE

Fransa üzerindeki mali baskının en belirgin göstergelerinden biri tahvil piyasasında ortaya çıktı. Geçen hafta ülkenin 10 yıllık devlet tahvillerinin getirisi, Temmuz 2002’den bu yana görülen en yüksek seviyeye çıkarak yüzde 5’e yaklaştı. Tahvil getirilerindeki yükseliş, hükümetin borçlanmak için daha yüksek maliyetlere katlanması anlamına geliyor.

Yatırımcıların kamu harcamalarını kontrol altına almakta zorlanan ülkelere karşı daha temkinli davranması, Fransa’nın borçlanma koşullarını da ağırlaştırdı. Japon yatırımcıların Fransa’ya yaptıkları yatırımları azaltarak kendi ülkelerindeki daha yüksek getirili seçeneklere yönelmesi de Fransız hazinesi üzerindeki baskıyı artıran gelişmeler arasında gösterildi.

Bununla birlikte, kamu harcamalarındaki artış ve borç sorunu yalnızca Fransa’ya özgü değil. Covid-19 salgını sırasında yükselen kamu harcamalarının ardından Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin enerji fiyatları üzerindeki etkilerini hafifletmek amacıyla yeni destek paketleri devreye alındı. Ancak Fransa’da düşük büyüme, yüksek borç ve siyasi uzlaşmazlık, bu sorunların yönetilmesini güçleştiriyor.

Ülkenin ekonomik göstergeleri ise tablonun tamamının olumsuz olmadığını ortaya koyuyor. Fransa, görece düşük elektrik fiyatlarına ve güçlü altyapıya sahip. Son dönemde protestoların odağında bulunan okulların finansmanı da Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalamasının üzerinde bulunuyor. Buna rağmen ekonomide beklenen canlanma gerçekleşmedi.

EMEKLİLİK REFORMU VE SEÇİM HESAPLARI

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkarma planı, Fransa’nın bütçe sorununu çözmeye yönelik girişimlerinden biri oldu. Büyük ölçüde kamusal bir sistem üzerinden yürütülen emeklilik düzeninde tasarruf sağlamayı amaçlayan reform, 2024’teki erken seçimin ardından parlamentoda yaşanan siyasi çıkmaz nedeniyle tam olarak uygulanamadı. Emeklilik yaşındaki artış 62 yıl 9 ayda kaldı.

Gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde siyasi partilerin bütçe politikaları da yatırımcıların kaygılarını artırıyor. Haberde görüşlerine yer verilen Sorbonne Üniversitesi tarih profesörü Laurent Warlouzet, aşırı sağcı Marine Le Pen’in emeklilik yaşını yeniden 62’ye düşürme vaadiyle yeni borçlanmayı sınırlandıracak bir düzenleme için referandum yapılmasını savunmasını birlikte değerlendirdi.

Warlouzet’e göre Le Pen’in geçmişte daha fazla kamu harcamasını savunan popülist çizgiden mali disiplin vurgusuna yönelmesi, seçmenlerinin beklentileriyle çelişebilir. Daha fazla hemşire, öğretmen, polis ve yargı mensubu talep eden seçmenlerin beklentileri, kamu harcamalarını sınırlandırma hedefiyle karşı karşıya gelebilir.

EURODAN ÇIKIŞ İHTİMALİ YENİDEN GÜNDEMDE

Finans piyasalarındaki endişeler, Fransa’nın gelecek yılki seçimlerde aşırı sağ ile radikal sol arasında bir ikinci tur yarışına sahne olabileceği değerlendirmesiyle de bağlantılı. Fathom Consulting Direktörü Erik Britton, olası bir ikinci turda Marine Le Pen ile Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) lideri Jean-Luc Mélenchon’un karşı karşıya gelmesinin yatırımcıları kaygılandırdığını söyledi.

Britton, Le Pen’in seçilmesinin Fransa’nın eurodan çıkışı anlamına gelen Frexit ihtimalini gündeme getirebileceğini, Mélenchon’un seçilmesinin ise kendisine göre daha yüksek risk oluşturabileceğini savundu. Bu değerlendirmeler, gerçekleşmiş gelişmeleri değil, Britton’ın olası siyasi senaryolara ilişkin görüşlerini yansıtıyor.

Fransa’nın eurodan ayrılma ihtimalinin tartışılması, ülkenin Avrupa para birliği içerisindeki merkezi konumu nedeniyle önem taşıyor. Britton’a göre Fransa’da yaşanabilecek yeni bir euro krizi, borçların ortaklaştırılması tartışmasını yeniden gündeme taşıyabilir. Böyle bir gelişme, Almanya dışındaki euro bölgesi ülkelerinin tahvil faizlerinde de yükselişe yol açabilir.

Habere göre bazı euro bölgesi maliye bakanları ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) yetkilileri de Fransa hükümetine, parlamentoda çoğunluğun desteğini alabilecek bir bütçe üzerinde uzlaşma sağlanması yönünde çağrıda bulundu.

“KURTARILAMAYACAK KADAR BÜYÜK” UYARISI

Fransa’nın borçlarını çevirmekte zorlanması halinde Avrupa Merkez Bankası’nın müdahalesi, değerlendirilen olası seçenekler arasında bulunuyor. Ancak ECB desteğinin sıkı koşullara bağlanması, Fransa’nın koşulsuz yardım talep etmesi durumunda yeni bir anlaşmazlığa neden olabilir.

Nobel ödüllü ekonomist Paul Krugman, Fransa’nın bir kurtarma paketine ihtiyaç duyması halinde bunun son derece maliyetli olacağını belirtti. Krugman, ülkenin euro bölgesinin en büyük ikinci ekonomisi olması nedeniyle “batmasına izin verilemeyecek kadar büyük” konumdan “kurtarılamayacak kadar büyük” konuma geçmiş olabileceği uyarısında bulundu.

Fransa Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Moulin ise geçen hafta ülkenin Avrupa Merkez Bankası yardımına ihtiyacı olduğu iddiasını reddetti. Ancak Moulin’in “şu aşamada değil” ifadesini kullanması, tartışmaların sona ermesini sağlamadı.

Société Générale’in kıdemli küresel stratejisti Albert Edwards, tahvil piyasalarındaki baskının zamanla farklı ülkelere kayabileceğini söyledi. Edwards’a göre yatırımcılar, zayıflık işaretleri arayarak bir piyasadan diğerine yönelebiliyor. Bu nedenle Fransa üzerindeki baskının ilerleyen dönemde Japonya, Birleşik Krallık veya ABD’ye kayması da mümkün.

Bağımsız ekonomist Dhaval Joshi ise Fransa’nın borç dinamiklerini kontrol altına alabilmek için zor ekonomik kararlar almak zorunda kalacağını belirtti. Joshi, İtalya, İspanya ve Yunanistan’ın önceki borç krizlerinin ardından uyguladığı ekonomik düzenlemeleri örnek gösterdi. Joshi’ye göre temel mesele, Fransa’nın bu kararları almadan önce ne ölçüde siyasi baskıyla karşı karşıya kalacağı.