BM Kürsüsünde Yapay Zekâ Tartışması! Trump ve Erdoğan’ın Yaklaşımları!

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kürsüsünde liderlerin yapay zekâya ilişkin değerlendirmeleri, teknolojinin yalnızca teknik bir konu olmaktan çıkarak ulusal güvenlik, ekonomi, uluslararası rekabet ve toplumsal yaşamla bağlantılı çok boyutlu bir alan haline geldiğini ortaya koyuyor. Bu çerçevede Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan’ın yapay zekâya ilişkin söylemleri, farklı politika önceliklerini ve teknolojiye bakış açılarını gündeme getiriyor.

Yapay zekânın giderek daha fazla ülkenin ekonomik ve güvenlik politikalarının merkezinde yer alması, teknoloji üzerindeki uluslararası rekabetin yanı sıra bu alandaki yönetişim tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler bünyesinde de yapay zekânın güvenli, kapsayıcı ve uluslararası iş birliğine dayalı şekilde yönetilmesine ilişkin çalışmalar yürütülüyor.

DONALD TRUMP: TEKNOLOJİDE ABD LİDERLİĞİ VE REKABET

Donald Trump'ın 22 Eylül 2026'da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada yapay zekâ, ABD'nin teknolojik liderliği ve küresel rekabet bağlamında öne çıktı. Trump, konuşmasında "yapay zekâ" yerine "süper zekâ" ifadesini kullanmayı önerirken, ABD'nin bu alandaki liderliğini koruması gerektiğini vurguladı.

Trump'ın yaklaşımında yapay zekâ, ekonomik ve teknolojik gücün yanı sıra ülkeler arasındaki rekabet açısından da stratejik bir alan olarak ele alınıyor. Trump ayrıca yapay zekâ geliştirme sürecinin yavaşlatılmasına karşı olduğunu belirtirken, ABD'nin Çin karşısındaki teknolojik konumunu korumasının önemine dikkat çekti.

Bu söylem, yapay zekânın küresel güç rekabetindeki rolünü ve teknoloji politikalarının ulusal çıkarlarla nasıl ilişkilendirildiğini gösteren örneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

RECEP TAYYİP ERDOĞAN: EŞİT ERİŞİM VE KÜRESEL YÖNETİŞİM

Recep Tayyip Erdoğan'ın yapay zekâ konusundaki önceki BM söylemlerinde ise gelişen teknolojilerin tüm ülkeler tarafından eşit şekilde kullanılabilmesi ve gelişmekte olan ülkelerin bu dönüşümden dışlanmaması vurgusu öne çıkıyor. Erdoğan, 2024'teki BM Genel Kurulu konuşmasında, yapay zekâ dahil gelişen teknolojilerin dönüştürücü gücünden tüm ülkelerin eşit şekilde yararlanması gerektiğini ifade etmişti.

Bu yaklaşım, yapay zekâ teknolojilerine erişimde ülkeler arasındaki farklılıkların ve dijital bölünmenin uluslararası eşitsizliklerle bağlantılı olduğu yönündeki tartışmalarla örtüşüyor. BM bünyesindeki güncel yapay zekâ yönetişimi çalışmalarında da teknolojinin insan hakları, güvenlik, kalkınma ve toplumsal etkileri açısından ortak kurallarla ele alınması gerektiği vurgulanıyor.

Erdoğan'ın 2026'daki BM gündeminde ise ana başlıkların Gazze, Filistin'in tanınması ve uluslararası alanda atılacak adımlar olması bekleniyordu. Erdoğan aynı zamanda daha adil bir uluslararası düzen ve çok taraflı iş birliği vurgusu yaptı.

YAPAY ZEKÂ SOSYOLOJİSİ AÇISINDAN İKİ FARKLI ODAK

Yapay Zekâ Sosyolojisi açısından bakıldığında, liderlerin teknolojiye ilişkin söylemleri yalnızca yapay zekânın teknik kapasitesini değil, bu teknolojinin toplum ve devletlerle kurduğu ilişkiyi de gündeme getiriyor.

Bir tarafta yapay zekânın ulusal teknolojik kapasiteyi, ekonomik gücü ve uluslararası rekabeti artırabilecek stratejik bir alan olarak ele alınması öne çıkıyor. Diğer tarafta ise teknolojinin toplumların tamamına erişebilmesi, dijital eşitsizliklerin azaltılması ve uluslararası kurallar çerçevesinde yönetilmesi tartışılıyor.

BM'nin yapay zekâ yönetişimine ilişkin çalışmalarında da bu iki boyutun ötesinde güvenlik, insan hakları, mahremiyet, dezenformasyon ve dijital bölünme gibi konulara dikkat çekiliyor. BM Genel Kurulu'nun yapay zekâ konusunda çok taraflı yönetişim mekanizmaları oluşturma çalışmaları da bu tartışmanın uluslararası boyutunu güçlendiriyor.

YAPAY ZEKÂDA KÜRESEL YÖNETİŞİM TARTIŞMASI

Yapay zekânın hızlı gelişimi, önümüzdeki dönemde teknoloji politikalarının yalnızca şirketler ve devletler arasındaki rekabet üzerinden değil, küresel yönetişim açısından da ele alınacağını gösteriyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu bünyesinde yürütülen çalışmalarda, yapay zekânın güvenli ve sorumlu biçimde geliştirilmesi, ülkelerin karar alma süreçlerine katılımı ve teknolojinin insanlığın ortak yararına kullanılmasına yönelik uluslararası çerçeveler üzerinde duruluyor. BM Genel Kurulu Başkanı Khalilur Rahman da yapay zekânın "daha fazla eşitsizlik, istikrarsızlık veya zararın kaynağı değil, insanlığın ilerlemesine hizmet eden bir araç" olması gerektiğini belirtti.

Bu nedenle yapay zekâ tartışması, teknolojinin nasıl geliştirileceği kadar, kimin tarafından yönetileceği, hangi kurallara tabi olacağı ve ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal faydaların nasıl paylaşılacağı sorularını da kapsıyor.