DİSK-AR: 10 kadından 3'ü çalışma hayatında

DİSK/Genel-İş Sendikası Araştırma Dairesi (EMAR), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde yayımladığı Kadın Emeği Raporu’nda Türkiye’de kadın istihdamının ve sendikalaşma oranlarının düşük seviyelerde olduğunu vurguladı. Rapora göre, çalışma yaşındaki her 10 kadından yalnızca 3’ü iş hayatına katılmakta; işçi konumundaki kadınların ise sadece 1’i sendikalıdır.

10 MİLYON KADIN EV İÇİ NEDENLERLE ÇALIŞAMIYOR

Raporda, 10 milyon kadının ev işleri, ailevi sorumluluklar veya kişisel nedenlerle iş hayatına katılamadığı belirtiliyor. Ev işleri sebebiyle çalışamayan kadın sayısı 6,6 milyon olarak hesaplanırken, aynı sebeple iş hayatına katılmayan erkek sayısının yalnızca 6 olduğu vurgulanıyor.

KADIN İŞSİZLİĞİ AB ORTALAMASININ İKİ KATI

Araştırmaya göre, Türkiye’de kadın işsizlik oranı %11,7 iken, Avrupa Birliği (AB) ortalaması %6,1 seviyesindedir. Türkiye’deki kadın işsizliği, AB ortalamasının neredeyse iki katı.

KADINLAR ÇOĞUNLUKLA KAYITDIŞI VE YARI ZAMANLI ÇALIŞIYOR

Rapor, kayıt dışı istihdamın yaygınlığını da ortaya koyuyor. Kadınların %32,4’ü sigortasız ve güvencesiz koşullarda çalışırken, kadın çalışanların yaklaşık %20’si yarı zamanlı işlerde görev almaktadır.

CİNSİYET AÇIĞI %34,6

İstihdamda cinsiyet açığı %34,6 olarak ölçülmüştür. 2024 yılı verilerine göre erkeklerin istihdama katılım oranı (%66,7) kadınlarınkine (%32,5) göre iki katından fazla.

"AİLE YILI" ELEŞTİRİSİ

2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edildiği için bu yaklaşımın kadın istihdamını olumsuz etkileyebileceği ve kadınları daha çok ev içi rollere yönlendirebileceği ifade edilmektedir. Rapor, kadına yönelik ayrımcılığın devam ettiğini ve hükümetin evlilik ve çocuk sayısını artırmaya yönelik teşvikler sunduğunu belirtiyor.

DÜŞÜK SENDİKALAŞMA ORANLARI

Kadın işçilerin sendikalaşma oranı %11,4 olarak belirtilirken, kayıt dışı istihdamın da etkisiyle bu oran gerçekte %6,8’e düşmektedir. Kadınların sendikalaşma oranlarının "kadına özgü işler" sayılan sektörlerde daha yüksek olduğu, ancak "erkek işi" kabul edilen inşaat, ağaç-kâğıt ve gemi yapımı gibi sektörlerde bu oranların %2 civarında olduğu vurgulanıyor.

TALEPLER

Sendika, raporunda şu talepleri sıralamaktadır:

• Çalışma hayatında kadına yönelik tüm ayrımcılığa son verilmeli, esnek çalışma biçimlerine, cinsiyetçi iş bölümüne ve ücret eşitsizliğine karşı önlemler alınmalı, güvenceli ve düzenli işler yaratılmalıdır.
• Yetki ve karar mekanizmalarında eşit temsiliyet sağlanmalıdır.
• Kadın istihdamını engelleyen çocuk, hasta, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri kamusal olarak sunulmalı ve ev işlerini kadının üzerinden alacak sosyal politikalar uygulanmalıdır.
• 8 Mart, kadınlar için ücretli izin günü olmalıdır.
• Kadınların örgütlenme önündeki engeller kaldırılmalıdır.
• ILO’nun 190 sayılı Şiddet ve Taciz Sözleşmesi Türkiye tarafından onaylanmalı ve etkin şekilde uygulanmalıdır.
• İstanbul Sözleşmesi ve 6284 sayılı Yasa etkin bir biçimde hayata geçirilmelidir.
• Toplumsal cinsiyet temelli suçlarda, kadın cinayetlerinde cinsiyetçi iyi hal ve tahrik indirimi gibi uygulamalardan vazgeçilmelidir.
• Kadın istihdamını artırmak için esnek çalışma biçimleri yerine, tam zamanlı ve güvenceli istihdam olanakları yaratılmalı, çalışma süreleri kısaltılmalıdır.