Dershane bağımlılığı sona mı eriyor? TEDMEM’in 3+1 modeli gündemde

Hürriyet yazarı Hande Fırat’ın köşesinde aktardığı rapor, ortaöğretimde temel problemin sürenin kısalığı değil, eğitim kalitesi olduğunu vurguluyor. Fırat, "Merkezi sınav baskısı okulu kıymetsizleştirdi; öğrenmeyi seçilme kültürüne mahkûm etti. İlkokuldaki temel beceri eksikleri ortaöğretimde katlanarak büyüyor; PISA/TIMSS/ABİDE verileri alarm veriyor" ifadelerini kullandı.

Raporda, öğrencinin sınıfta değil, genellikle dershanelerde ve dış kaynaklarda öğrenmeye zorlandığı belirtiliyor. Okul aidiyeti ve merkezî rolü azalırken, aile bütçeleri ek ders ve kurslara yönlendiriliyor.

TEDMEM’İN 3+1 MODELİ NE ÖNERİYOR?

Raporda sunulan model, dört yıl süren lise eğitimini ikiye ayırıyor:

• 11. Sınıf sonunda standart diploma: Dört yıllık lisans hedeflemeyen veya doğrudan istihdama yönelmek isteyen öğrenciler için seçenek açılıyor.

• Sınavsız geçiş koridoru: Okul başarı puanıyla meslek yüksekokulu, ön lisans veya açık öğretime geçiş sağlanıyor; üniversite sınavına yalnızca lisans hedefleyenler giriyor.

• 12. Sınıf üniversiteye hazırlık yılı: Hedef alana göre ileri düzey dersler okul içinde veriliyor; ailelerin kurs yükü hafifliyor.

• Okul merkezli destek: Akademik destek, rehberlik ve bireyselleştirilmiş öğrenme mekanizmaları güçlendiriliyor.

• Mesleki eğitim ve istihdam köprüsü: Haftada 1 gün akademik, 4 gün işyeri temelli uygulamalarla meslek yüksekokulu programları yeniden yapılandırılıyor.

• Mezun yönlendirme sistemi: Mezuniyet sonrası ilk yılda öğrenciler ulusal bir sistemle eğitim, istihdam veya girişimcilik yollarına yönlendiriliyor.

• Temel yeterlik güvencesi: Okuma-anlama, sayısal düşünme, bilimsel akıl yürütme, dijital yetkinlik ve vatandaşlık bilinci düzenli olarak ölçülüyor.

KIZ ÇOCUKLARI VE KORUYUCU MEKANİZMALAR

Rapor, kız çocukları için ek koruma önlemlerinin kritik olduğunu belirtiyor. 11. sınıf diplomasını alan öğrencilerin "çocuk yaşta evliliğe itilmesini" önleyecek sosyal hizmet alarm mekanizmaları öngörülüyor. Kırsal bölgelerde rehberlik ve aile danışmanlığı güçlendirilirken, şartlı eğitim destekleri 12. sınıf derinleşme yılıyla ilişkilendiriliyor. Böylece kız öğrencilerin okulla bağını koparan her risk için yerel "okul-aile-devlet üçgeni" devreye giriyor.