Deprem İçin Toplanan 1 Trilyon 535 Milyar Lira Nerede?

1999 Marmara Depremi sonrasında "bir daha böyle acılar yaşanmasın" diyerek yürürlüğe giren Özel İletişim Vergisi, geçici bir düzenlemeydi. Ama zamanla bu vergi, iktidarın kalıcı gelir kapısına dönüştü. 2004’te kalıcı hale getirilen ÖİV ile bugüne kadar halktan tam 1 trilyon 535 milyar lira toplandı. Ancak bu kaynak, depreme hazırlık yerine lüks makam araçları, özel uçaklar, yurt dışı geziler ve şatafatlı makam odaları için harcandı.

BAKAN ŞİMŞEK "YOL OLDU" DEDİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in "o paralar yol oldu" sözleriyle itiraf ettiği durum, bir dönemin "deprem vergisi"nin bugünkü akıbetini de ortaya koydu. Sözcü’nün resmi bütçe verilerinden derlediği bilgilere göre, 2000’den 2025’in Mart ayına kadar ÖİV kapsamında toplanan para 144 milyar 911 milyon lira. Ortalama kur üzerinden bu miktar 40 milyar dolara, günümüz değeriyle 1.5 trilyon liraya denk geliyor.

VERGİ YÜKÜ DAHA DA ARTTI

İktidar, 2021 yılında ÖİV oranını yüzde 7.5’tan yüzde 10’a yükseltti. Artışa rağmen, bu gelirin de depremle doğrudan ilişkili alanlara aktarılmadığı görüldü. Ayrıca her büyük depremden sonra ek vergiler devreye alındı. En son 6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş depremleri sonrası halktan yaklaşık 400 milyar lira daha toplandı.

KURUMLARA, AKARYAKITA, HARÇLARA ZAM

Depremin ardından Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) hayata geçirildi, sadece bu kalemden 35.6 milyar lira gelir elde edildi. Harçlara yüzde 50 zam yapıldı. KDV oranları artırıldı, Kurumlar Vergisi istisnaları kaldırıldı. 2023 ve 2024’te buradan gelen ek gelir yaklaşık 80 milyar lirayı buldu. Ayrıca akaryakıta ek ÖTV zamlarıyla deprem adı altında daha fazla vergi alındı.

BİNALAR AYAKTA, AMA YALNIZCA KAĞIT ÜZERİNDE

Toplanan devasa miktarlara rağmen, Türkiye halen depreme karşı büyük ölçüde hazırlıksız. Özellikle İstanbul başta olmak üzere büyük kentlerdeki riskli yapı stoku güncelliğini koruyor. Depremin faturasını ödeyen halk ise, "Bu vergiler nereye gitti?" sorusuna cevap aramaya devam ediyor.