Danıştay’dan İzmir’deki Zeytinlikler İçin Durdurma Kararı: İzinsiz Kamulaştırma Olmaz!

İzmir’de yapımı süren Belevi–Tire Yolu Projesi kapsamında, Tire’nin Çayırlı Mahallesi’nde yer alan çok sayıda zeytin ve incir bahçesi, 16 Ocak’ta yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı’yla acele kamulaştırma kapsamına alınmıştı.
Proje güzergâhındaki ağaçların kesilmesi üzerine harekete geçen mahalle sakinleri, "mülkiyet hakkımız ihlal ediliyor" diyerek yargıya başvurdu.

MAHALLELİDEN HUKUKİ MÜCADELE

Davacılar, geçimlerini bu bahçelerden sağladıklarını ve kamulaştırma işleminin 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu’na aykırı olduğunu savundu.
Ayrıca kamulaştırma listesinde hangi taşınmazların yer aldığının açık belirtilmemesi nedeniyle kararın şekil yönünden hukuka aykırı olduğunu vurguladılar.
Mahalleli, olağan kamulaştırma yerine "acele kamulaştırma" yönteminin seçilmesini Anayasa’ya aykırı bir mülkiyet ihlali olarak nitelendirdi.

İDARE: "KAMU YARARI İÇİN GEREKLİ"

Cumhurbaşkanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü, davanın süresinde açılmadığını ve yolun "trafik güvenliği açısından hayati öneme sahip" olduğunu belirterek, acele kamulaştırmanın "üstün kamu yararı" kapsamında yapıldığını savundu.
Ancak dosyayı inceleyen Danıştay Tetkik Hâkimi, işlemin yürütmesinin durdurulması yönünde görüş bildirdi.

TARIM DIŞI KULLANIM İZNİ YOK

Danıştay 6. Dairesi kararında, kamulaştırmaya konu araziler için tarım dışı kullanım izni alınmadığını tespit etti.
Mahkeme, İzmir Valiliği’nin ilgili yazısına atıfta bulunarak, "5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu uyarınca gerekli etütlerin yapılmadığı ve iznin bulunmadığı anlaşılmıştır" ifadelerine yer verdi.
Ayrıca 2014 yılında yapılan başvurunun sonuçlandırılmadığı ve halen geçerli bir izin olmadığı belirtildi.

"KAMU YARARI GEREKÇESİ YETERSİZ"

Kararda, mülkiyet hakkının ancak kanuna uygun ve gerçek kamu yararı bulunduğu durumlarda sınırlandırılabileceği vurgulandı.
Şu ifadelere yer verildi:

"Tarım dışı kullanım izni alınmaksızın yapılan acele kamulaştırma, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına aykırıdır. Bu işlem uygulanırsa giderilmesi güç veya imkânsız zararlar doğar."

YÜRÜTME DURDURULDU

Danıştay 6. Dairesi, bu gerekçelerle 9416 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın, Çayırlı Mahallesi sakinlerine ait taşınmazlar yönünden yürütmesini durdurdu.
Karar, itiraz yolu kapalı olmak üzere kesinleşti.

YENİ BİR EMEK VE DOĞA DİRENİŞİ

Karar, yalnızca Çayırlı Mahallesi için değil, Türkiye genelinde tarım arazilerinin korunması açısından da emsal niteliği taşıyor.
Bölge halkı, "Zeytin ve incir bahçelerimizi savunduk, doğamıza sahip çıktık" diyerek Danıştay kararını sevinçle karşıladı.