Çin ve Panama'yı Alarma Geçiren MSC Anlaşması Endişeleri Artırdı

Cenevre merkezli deniz taşımacılığı devi Mediterranean Shipping Company (MSC)'nin, dünya genelindeki 43 konteyner terminalini 23 milyar dolara satın alma girişimi, hem Çin'i hem de Panama'yı derinden endişelendiriyor.

Deniz taşımacılığı devi İsviçre merkezli Mediterranean Shipping Company (MSC)'nin, Hong Konglu liman işletmecisi CK Hutchison Ports ile mart ayında duyurduğu 23 milyar dolarlık dev satın alma anlaşması, dünya genelinde büyük yankı uyandırırken artan eleştirilere neden oluyor. Bu stratejik hamle, MSC'nin küresel denizcilik sektöründeki liderliğini pekiştirme potansiyeli taşıyor.

KÜRESEL LIDERLIK YARIŞI VE MSC'NIN YÜKSELIŞI

MSC, ABD'li varlık yöneticisi Blackrock ile oluşturduğu konsorsiyum aracılığıyla, Çin ve Hong Kong dışındaki 23 farklı ülkede bulunan 199 rıhtıma sahip 43 konteyner terminalini bünyesine katmayı hedefliyor. Aponte ailesine ait olan Cenevre merkezli bu şirket, bu satın almanın tamamlanması durumunda sektörde küresel bir lider konumuna yükselecek. Anlaşmanın mimarı bizzat MSC Başkanı Diego Aponte olarak biliniyor.

Sektör analiz firması Linerlytica'nın verilerine göre, MSC bu anlaşmayla birlikte dünyanın en büyük konteyner terminal işletmecisi haline gelecek. Brans uzmanı Alphaliner ise, MSC'yi mevcut durumda 922 gemi ve ortalama 6,6 milyon TEU standart konteyner kapasitesiyle deniz taşımacılığı kapasitesinde birinci sırada gösteriyor. Şirketin en yakın rakipleri arasında Maersk, PSA International, APM Terminals, DP World, Cosco ve CMA-CGM yer alıyor.

ÇIN'DEN ANTITRÖST İNCELEMESI VE ABD'NIN BAKIŞ AÇISI

Milyar dolarlık bu anlaşma, Panama Kanalı'nın her iki yakasında yer alan stratejik Balboa ve Cristobal limanlarını işleten Panama Ports Company'deki hisseleri de içeriyor. Yılda ortalama 12.000 geminin kullandığı 82 kilometrelik bu su yolu, ABD ve Çin için hayati önem taşıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in limanlar üzerindeki kontrolünün aşırı etki yarattığını birçok kez dile getirmişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise, Panama'nın Çin etkisini sınırlamaması durumunda misilleme tehdidinde bulunmuştu. Washington, İsviçreli taşımacılık şirketinin bu satın alma niyetini memnuniyetle karşılıyor.

Ancak Pekin'in görüşü farklı. Çin Antitröst Kurumu, mart sonunda anlaşmanın "adil ticaret" ve "ulusal çıkarlar" üzerindeki etkilerini araştırmak üzere bir soruşturma başlattığını duyurdu. Çin medyasında bu milyar dolarlık anlaşma sert eleştirilere maruz kaldı. Özellikle Panama terminallerinin gelecekteki kontrolü, tedarik zincirlerindeki risk yönetimi gibi ulusal güvenlik çıkarlarını doğrudan etkilediği için Çin yönetimini alarma geçirdi. Tedarik zincirlerinin kırılganlığı, 2020-2021 Koronavirüs salgını sırasında yaşanan büyük aksaklıklarla tüm dünya için görünür hale gelmişti. Panama Kanalı da Süveyş Kanalı gibi kritik altyapılar arasında yer alıyor.

Reuters haber ajansına göre, Hutchison ve MSC bir uzlaşma çözümü üzerinde çalışıyor. Sektör kaynakları, Çinli konteyner devi Cosco ve diğer Çinli taşımacılık şirketlerinin MSC konsorsiyumuna katılmaya ilgi gösterdiğini belirtiyor. Ayrıca, MSC'nin düzenleyicileri ikna etmek için bazı terminallerden vazgeçebileceği de konuşulanlar arasında.

PANAMA KANALI İDARESI'NDEN YOĞUNLAŞMA UYARISI

Geçtiğimiz hafta Panama Kanalı İdaresi Başkanı Ricaurte Vasquez, Financial Times'ta yaptığı açıklamada "pazar yoğunlaşmasının potansiyel riskleri" konusunda uyarılarda bulundu. Vasquez, MSC'de "önemli bir terminal yoğunlaşmasının" Panama'nın rekabet gücüne zarar vereceğini ve "tarafsızlıkla bağdaşmadığını" belirtti. Ayrıca, kendilerinin kargo operatörü olarak sektöre girmeyi ve Panama Şehri'nin kuzeyinde Corozal'da yeni bir konteyner terminali inşa etmeyi önerdi.

Piyasa araştırma firması Drewry tarafından Ağustos 2024'te yayımlanan bir rapor, küresel ölçekteki en büyük yedi terminal operatörünün konteyner elleçlemesinin yüzde 40'ından fazlasını kontrol ettiğini doğrulayarak piyasa yoğunlaşma eğilimini ortaya koymuştu. MSC Grubu, 2022'de Bolloré iştiraki Africa Global Logistics'i satın almasıyla en hızlı büyüyen şirket olarak belirlenmişti.

REKABET ENDIŞELERI VE MSC'NIN GENIŞLEME STRATEJISI

Rakipler, MSC'nin piyasa gücünü kullanarak kapasite sıkıntısı dönemlerinde küçük rakipleri dezavantajlı duruma düşürebileceğinden endişe ediyor. Uzmanlara göre, gemi taşımacılığı konteynerlerin yüklenmesi ve boşaltılmasından kat kat fazla kar getirdiği için, kargo tahliye fiyatlarının artmasından korkuluyor. Anlaşmanın destekçileri ise, terminallerin gelecekte "ayrımcılık yapılmaksızın" yönetileceğine dair yasal maddeleri işaret ediyor.

Mordor Intelligence danışmanlık firmasına göre, konteyner sektörünün piyasa büyüklüğünün 2024'te 120 milyar dolardan 2029'a kadar en az 140 milyar dolara yükselmesi bekleniyor. MSC için Hutchison anlaşması, genişleme stratejisinde büyük bir sıçrama anlamına geliyor. Hapag-Lloyd'dan bir sözcü, durumu "muazzam bir portföy" olarak nitelendirdi. Afrika'daki genişlemenin yanı sıra MSC, Hamburg'da da İsviçreli milyarder ve rakip Klaus-Michael Kühne'yi Hamburg Liman İşletmecisi HHLA'ya ortaklıkta geride bırakmıştı. Kühne bu durumu "hakaret", Hapag-Lloyd ise "soğuk duş" olarak yorumlamıştı.

MSC'nin "dikey entegrasyon" stratejisini izlediği, yani gemi taşımacılığını liman terminallerindeki lojistikle birleştirdiği ve entegre ettiği anlaşılıyor. Ticari sinerjiler, gelir ve karda artış anlamına geliyor. MSC ayrıca, şirket için avantaj sağlayacak çok sayıda duyarlı gemi verisi de elde edecek.

Reliant Institute of Logistics, yeni liman tesislerinin MSC için "stratejik olarak önemli olduğunu" ve "kritik pazarlarda önemli yeni kapasiteler" getireceğini vurguluyor. Panama'nın yanı sıra Rotterdam, Anvers, Valensiya ve Barselona'daki operasyonlar da buna dahil. MSC, Hutchison'ın tek başına dört terminal işlettiği Güneydoğu Asya ve Meksika'da da konumunu güçlendiriyor.