Çin, "Tekel İhlali" Şüphesiyle Qualcomm'un İsrailli Autotalks Devralımını Soruşturuyor

Çin, ABD ile arasındaki "çip savaşı" gerilimini artıran yeni bir adım atarak, Amerikan çip üreticisi Qualcomm hakkında soruşturma başlattı. Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi, Qualcomm'un, İsrailli otomobil çipleri ve iletişim çözümleri geliştiricisi Autotalks'u devralma sürecinin Çin'in Anti-Tekel Yasası'nı ihlal ettiği şüphesiyle soruşturulacağını açıkladı. Qualcomm, "araçtan her şeye" (V2X) iletişim çözümleri geliştiren Autotalks ile devir işlemini Haziran ayında tamamladığını duyurmuştu.

Mobil cihaz çipleriyle tanınan Qualcomm, gelirinin yüzde 46'sını dünyanın en büyük akıllı telefon pazarı olan Çin'den sağlıyor. Şirket, 2024 bilançosunda, Çin pazarına olan bu bağımlılığın ABD ile Çin arasındaki ticari gerilimler nedeniyle risk yarattığına dikkat çekmişti.

ÇIN'IN ÖNCEKI SORUŞTURMALARI: NVIDIA VE MICRON ÖRNEKLERI

Çin'in bu hamlesi, ABD'li teknoloji devlerine yönelik ilk soruşturması değil:

Nvidia Soruşturması: Çin, 9 Aralık 2024'te bir diğer ABD'li çip üreticisi Nvidia hakkında da tekelleşme karşıtı düzenlemeleri ihlal ettiği gerekçesiyle soruşturma başlatmıştı. Soruşturma, Nvidia'nın 2019'da satın aldığı İsrailli Mellanox firmasını devralma sürecine odaklanıyordu. Nisan 2020'de onaylanan bu devralma, Nvidia'nın yüksek hızlı ağ donanımlarını "Çin pazarına adil, makul ve ayrımcı olmayan şekilde sunması" şartına bağlanmıştı. 15 Eylül'de Çin, ilk araştırmalarda Nvidia'nın bu şartlara aykırı davrandığını tespit ederek soruşturmayı derinleştirdiğini duyurdu.

Micron Soruşturması: Çin, 31 Mart 2023'te ABD'li hafıza çipleri üreticisi Micron Technologies hakkında siber güvenlik soruşturması başlatmıştı. Soruşturma sonucunda, Micron ürünlerinde ulusal güvenliği tehlikeye atabilecek ciddi güvenlik riskleri tespit edildiği belirtilmiş ve şirketin kritik altyapı projelerini yürüten Çinli şirketlere çip ve entegre devre satışı yapması yasaklanmıştı.

ABD-ÇIN ÇIP SAVAŞI'NDA ARTAN GERILIM

Bu soruşturmalar, ABD'nin Çin'in ileri çip teknolojilerine erişimini kısıtlama stratejisinin ardından geldi. ABD, eski Başkan Joe Biden döneminde başlayan ve mevcut Trump yönetimi tarafından da sürdürülen bir dizi kısıtlama uygulamıştı:

Çip ve Bilim Yasası (2022): Çinli üreticilerin ileri çip teknolojilerine erişimine kısıtlama getirerek, Washington'ın Çin'in teknolojik kabiliyetine set çekme niyetini ortaya koydu.

İhracat Kontrol Listesi (2022): Aralarında Çin'in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies'in de bulunduğu 31 şirket ve kurum, ABD'nin İhracat Kontrol Listesi'ne alındı.

Yatırım Kısıtlamaları (2023): Biden, başkanlık kararnamesiyle yarı iletkenler, kuantum bilgi teknolojileri ve yapay zeka sistemleri gibi kritik alanlarda Amerikan şirketlerinin Çin'e yapacağı girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımlarına kısıtlama getirdi.

Son Kısıtlamalar (2024): Trump yönetimi, Biden'ın kısıtlamalarını korumanın yanı sıra, yapay zeka çiplerinin ihracatına kontrol getirmiş ve çip tasarımında kullanılan yazılımların Çin'e satışını durdurmuştu.

Çin'in ABD'li çip devlerine yönelik art arda gelen bu soruşturmaları, iki ülke arasındaki teknoloji ve ticaret savaşında misilleme adımlarının sertleştiğini gösteriyor.