Çiftçiye 3.5 Trilyon TL Borç: Yıllardır Ödenmeyen Destek Ortaya Çıktı!

Zirai donla mücadele eden üretici bir darbe daha yedi. Vergi Uzmanı Ozan Bingöl, Tarım Kanunu’na göre çiftçiye ödenmesi gereken ama yıllardır ödenmeyen desteklerin toplamının 3.5 trilyon TL’ye ulaştığını hesapladı.

Türkiye’nin dört bir yanında don tehlikesiyle mücadele eden üretici, sisleme makineleri ve buz tabakasıyla mahsullerini korumaya çalışırken, yeni bir krizle daha karşı karşıya: Devletin ödemediği tarımsal destek borcu.

KANUN VAR, DESTEK YOK

Vergi Uzmanı Ozan Bingöl, 2006 yılında yürürlüğe giren 5488 sayılı Tarım Kanunu’nu hatırlatarak, SÖZCÜ için kaleme aldığı yazısında önemli bir gerçeği ortaya koydu. Kanuna göre devlet, her yıl gayrisafi millî hasılanın en az %1’ini tarımsal destek için ayırmak zorunda. Ancak gerçek tablo çok farklı.

Bingöl, "2006-2024 yılları arasında eksik ödenen desteklerin dolar karşılığı 93.7 milyar dolar. Bugünkü kurla bu miktar tam 3 trilyon 559 milyar TL’ye karşılık geliyor" ifadelerini kullandı.

FAİZE VAR, ÜRETİME YOK

Bütçedeki faiz giderlerinin tarımsal destekleri katbekat aştığına dikkat çeken Bingöl, 2024 yılı için şu verileri paylaştı:

Faiz harcamaları: 1 trilyon 270 milyar TL
Tarımsal destek: 91.5 milyar TL

Yani devlet, üreticisine verdiğinin yaklaşık 14 katını faize ödüyor.

ÇİFTÇİ TARLAYA KÜSTÜ

Son yıllarda artan gübre, mazot, yem ve ilaç fiyatlarının ardından bu yıl kurak geçen yaz ve zirai donla mücadele eden çiftçi artık tarlasına küsmeye başladı.

Bingöl bu durumu şu sözlerle özetledi:

"Çiftçinin toprağa küsmemesini, üretmesini, et-süt-yumurta fiyatlarının düşmesini beklemek, bu tabloyla mümkün değildir."

TARIM ALANI AZALIYOR, GIDA GÜVENLİĞİ TEHLİKEDE

Sadece destekler değil, tarım alanlarındaki daralma da endişe verici boyutta. Bingöl, 2001 yılında kişi başına 0.40 hektar olan tarım alanının, 2023 sonunda 0.28 hektara düştüğünü belirtti.

Nüfus: %30.13 arttı
Tarım alanı: %9.02 azaldı

Bu daralmanın gıda arz güvenliği açısından kritik olduğunun altını çizen Bingöl, "Bu tablo alarm veriyor" dedi.

ZİRAİ DON ÜRÜNLERİ VURDU

Don tehlikesi ise birçok ilde meyve üretimini tehdit ediyor. Çiftçiler, ağaçlara buz tabakası oluşturarak veya sisleme makineleriyle mücadele etse de çoğu zaman bu önlemler yetersiz kalıyor. Tarlada nöbet tutarak ateş yakan üreticiler destek bekliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı ise don yaşanan bölgelerde zarar tespiti için inceleme başlattı.

"Çiftçiye 3.5 Trilyon TL Borç: Yıllardır Ödenmeyen Destek Ortaya Çıktı!" haberi, 15 Nisan 2025 tarihinde yazılmıştır. 15 Nisan 2025 tarihinde de güncellenmiştir.