CHP Lideri Özgür Özel'den Nadir Elementler Tepkisi: "Yalvarıyorum, Trump'a Satılmasın!"

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin grup toplantısında Bloomberg'in "Türkiye nadir elementler için ABD ile görüşüyor" iddiasını gündeme taşıyarak hükümete sert bir çağrıda bulundu. Özel, nadir elementlerin ülkenin geleceği olduğunu belirterek, "Yalvarıyorum. Türkiye nadir elementlerle ilgili ayağa kalkmalıdır. AK Partililere de çağrımdır. MHP'lilere de çağrımdır. Millete şikayet ediyorum. Nadir elementler Türkiye'nin geleceğidir. Trump'a verilemez, sattırmayalım" ifadelerini kullandı. Özel, Erdoğan'a mani olunması gerektiğini söyleyerek, "Erdoğan kendi geleceği için bu ülkenin geleceğini satamaz. Sattırmamalıyız. AK Partililere de çağrımdır. MHP'lilere de çağrımdır. Millete şikayet ediyorum. Nadir elementler Türkiye'nin geleceğidir. Trump'a verilemez. Sahip çıkalım, sattırmayalım" dedi.

NADIR ELEMENTLER NEDIR VE NEDEN KRITIK?

Halk TV'nin derlemesine göre, ABD'nin Türkiye'den çok ucuza almayı planladığı elementler, ABD için milyarlarca dolarlık katma değer üretme potansiyeline sahip stratejik öneme sahip hammaddelerdir.

Türkiye, Eskişehir-Beylikova'da bulunan nadir toprak elementleri rezervi için ABD ile iş birliği görüşmeleri yürütüyor. Henüz imzalanmış bir anlaşma olmamasına rağmen, Beylikova sahasında çıkarılan elementlerin işlenmesi ve rafine edilmesi konusunda teknoloji ve yatırım ortaklığı seçenekleri değerlendiriliyor.

Eskişehir'deki bu rezerv, 2022 yılında MTA ve Eti Maden tarafından yaklaşık 694 milyon ton cevher olarak açıklanmıştı. Bu dev miktar, Türkiye'yi Çin'den sonra ikinci büyük nadir toprak elementi potansiyeline sahip ülke konumuna yükseltiyor. Saha, Neodimyum, Praseodimyum, Disprosyum, Terbiyum, Lantan, Seryum, İtriyum ve Skandiyum gibi teknolojik açıdan hayati elementleri barındırıyor.

Uzmanlara göre, bu elementler günümüz teknolojilerinde merkezi bir rol üstleniyor. Örneğin, Neodimyum ve Praseodimyum elektrikli araç motorları ve rüzgâr türbinleri için gerekli olan kalıcı mıknatısların üretiminde kullanılırken; Disprosyum ve Terbiyum yüksek sıcaklıklara dayanıklı mıknatısların üretimini sağlıyor. Ayrıca İtriyum, Europyum ve Terbiyum gibi elementler LED ekranlarda, lazer sistemlerinde ve fiber optik ağlarda değerlendiriliyor. Skandiyum ise havacılık ve uzay sanayisinde tercih edilen hafif ve yüksek dayanımlı alüminyum alaşımlarında kullanılıyor. Bu özellikleri sebebiyle nadir toprak elementleri, elektrikli ulaşım, yenilenebilir enerji, savunma sanayii ve dijital üretim zincirlerinde temel hammadde olarak kabul ediliyor. Uzmanlar, bu kaynakların 21. yüzyılda "petrol kadar kritik" bir stratejik değere sahip olduğunu belirtiyor.

TEKNOLOJI TRANSFERI VE İHRACAT TARTIŞMASI

Türkiye, 2023 yılında Beylikova’da sınırlı ölçekte rafineri çalışmalarına başlamış olsa da, tam ölçekli üretim için gerekli olan ileri düzey ayırma, saflaştırma ve rafinasyon teknolojilerini henüz yerli olarak geliştiremedi.

Bloomberg'in haberine göre, ABD tarafı görüşmelerde özellikle bu teknolojilerin sağlanması ve üretim zincirinin belli bölümlerinin ABD sanayisine entegre edilmesini öneriyor. Türkiye ise teknoloji transferi ve yerli katma değer şartlarını gündeme getiriyor. Nadir toprak elementlerinin işlenmesi, yüksek yatırım gerektiren ve çevresel açıdan zorlu süreçler içerdiği için dünya üretiminin yaklaşık yüzde 90’ı halen Çin tarafından gerçekleştiriliyor. Bu bağlamda, Beylikova'dan "çıkarılan cevherin mi yoksa işlenmiş ürünün mü ihraç edileceği" yönündeki tartışmalar önemini koruyor.