Bütçe Dar Gelirli Üzerinden Dolduruluyor: Hazine Zenginleri Denetlemedi!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 2024 için ilan ettiği vergi seferberliği, beklenen etkiyi yaratmadı. Bakanlık her fırsatta "Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alacağız" mesajını verse de rakamlar, vergi denetimlerinin adaletsiz dağıldığını gösteriyor. Vergi Denetim Kurulu’nun 2024 etkinlik raporuna göre, geçen yıl 3.8 milyon vergi mükellefinin sadece yüzde 2.06’sı incelendi. Bu oran, 2022’deki yüzde 2.26’lık seviyenin bile gerisinde kaldı. Büyük şirketler ve yüksek gelirliler denetimden kaçarken, bütçe gene vatandaşın cebinden karşılandı.

ZENGİNLERİN YÜZDE 80’İ DENETİMDEN KAÇTI

Rapora göre, yıllık geliri 65 milyon liranın üstünde olan 7 bin 645 mükelleften yalnızca 1.494’ü denetlendi. Yani en zengin kesimin yüzde 80’inden fazlası vergi incelemesine tabi tutulmadı. Vergi kaçıranların ortaya çıkarıldığı denetimlerde bile adaletsizlik gözlemlendi: 78 bin mükellefin incelenmesiyle 159.8 milyar liralık eksik beyan tespit edilirken, kesilecek cezalar 80.4 milyar liraya ulaştı. En büyük cezalar 37.1 milyar lira ile toptan ve perakende ticaret sektörüne kesilirken, imalat sektörü 18.6 milyar liralık ceza ile ikinci sırada yer aldı.

BÜTÇEYİ ÜCRETLİ KESİM TAŞIDI

Denetimler zenginleri es geçerken, maaşlı çalışanlardan ve günlük harcamalardan alınan vergiler bütçeyi doldurdu. 2024’te ücretlilerin maaşından kesilen Gelir Vergisi, 1 trilyon 89 milyar liralık tahmini aşarak 1 trilyon 426 milyar liraya ulaştı. KDV ve ÖTV gelirleri de rekor seviyeye çıkarak, sırasıyla 1.4 trilyon lira ve 992 milyar lira olarak gerçekleşti. Buna karşılık, büyük şirketlerin ödediği Kurumlar Vergisi beklenen 1 trilyon 275 milyar liraya ulaşamadı ve 890.1 milyar lirada kaldı.

VAATLER TUTMADI: SÖYLEM VAR, İCRAAT YOK

Bakan Şimşek’in iddialı söylemlerine rağmen büyük şirketler ve yüksek gelir grubu üzerinde beklenen vergi yükü oluşturulamadı. Devletin asıl gelir kaynağı yine ücretli çalışanlar, küçük işletmeler ve dolaylı vergiler oldu. Vergi yükü, ekonomide en fazla sıkıntı yaşayan kesimin sırtına binerken, denetimlerin zenginleri es geçmesi eleştirileri artırıyor.