Yapay zekanın gizli maliyeti ortaya çıktı: Yıllık su tüketimi 765 milyar litreyi bulabilir

Yapay zeka araçlarının günlük yaşamda ve iş dünyasında daha fazla kullanılması, teknolojinin çevresel etkilerine ilişkin tartışmaları da büyütüyor. Hollandalı araştırmacı Alex de Vries-Gao’nun Patterns dergisinde yayımlanan çalışması, yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketiminin 312,5 milyar ila 764,6 milyar litre arasında olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmadaki üst tahmin, dünya genelindeki yıllık şişelenmiş su tüketimiyle karşılaştırılabilecek büyüklükte bir miktara işaret ediyor.

Bu tüketimin önemli bir bölümü, yapay zeka modellerini çalıştıran büyük veri merkezleriyle bağlantılı. Yüksek performanslı işlemciler çalışırken yoğun ısı üretiyor ve bu ısının kontrol altında tutulması için soğutma sistemleri kullanılıyor. Bununla birlikte, yapay zekanın su ayak izi yalnızca veri merkezlerindeki doğrudan tüketimden oluşmuyor; sunuculara güç sağlayan elektriğin üretimi de toplam su ihtiyacını etkiliyor.

VERİ MERKEZLERİNİN SU İHTİYACI KATLANABİLİR

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre dünya genelindeki veri merkezlerinin yıllık toplam su tüketimi yaklaşık 560 milyar litre seviyesinde bulunuyor. Bu miktarın yaklaşık üçte ikisinin enerji üretimi ve tedarikiyle ilişkili olduğu belirtiliyor. Dolayısıyla veri merkezlerinin çevresel etkisini değerlendirirken hem soğutma süreçlerini hem de elektrik üretiminin kaynak ihtiyacını hesaba katmak gerekiyor.

IEA’nın projeksiyonları, önümüzdeki yıllarda tüketimin daha da artabileceğine işaret ediyor. Ajansın öngörüsüne göre dünya genelindeki veri merkezlerinin yıllık su tüketimi 2030 yılında 1,2 trilyon litreye ulaşabilir. Bu tahmin, yapay zeka ve diğer dijital hizmetlere yönelik talebin büyümesiyle altyapının kaynak ihtiyacının da artabileceğini gösteriyor.

BÜYÜK BİR VERİ MERKEZİ GÜNDE 2 MİLYON LİTRE SU TÜKETEBİLİYOR

Veri merkezlerinin büyüklüğü, enerji ihtiyacı ve bulunduğu bölgenin koşulları su tüketiminde belirleyici rol oynuyor. IEA'nın hesaplamasına göre ABD'de 100 megavat kapasiteli büyük bir veri merkezi, elektrik üretimi de hesaba katıldığında günde yaklaşık 2 milyon litre su tüketebiliyor. Bu miktar, yaklaşık 6 bin 500 hanenin günlük su tüketimine eşdeğer olarak ifade ediliyor.

Yeni veri merkezlerinin devreye alınmasıyla birlikte bu altyapıların su kaynakları üzerindeki etkisi daha fazla önem kazanıyor. Özellikle kuraklık riski bulunan veya su kaynakları zaten baskı altında olan bölgelerde, artan talebin yerel kaynakların yönetimini zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.

YAPAY ZEKA İLE SOHBET ETMENİN DE SU AYAK İZİ VAR

Yapay zeka araçlarına yöneltilen soruların su tüketimiyle ilişkisi de araştırmaların gündeminde. Önceki akademik hesaplamalarda, belirli koşullar altında 20 ila 50 soru ve yanıttan oluşan bir sohbetin yaklaşık yarım litre su tüketimiyle ilişkilendirilebileceği belirtilmişti.

Ancak bu miktar her yapay zeka sohbeti için geçerli sabit bir değer değil. Kullanılan modelin büyüklüğü, işlemin gerçekleştiği veri merkezinin konumu, hava sıcaklığı, soğutma yöntemi ve elektriğin hangi kaynaklardan üretildiği tüketim miktarını değiştirebiliyor. Bu nedenle tek bir sorunun veya sohbetin su maliyetini bütün sistemler için aynı kabul etmek yanıltıcı olabilir.

UZMANLARDAN SU KAYNAKLARININ KORUNMASI UYARISI

Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız da yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla veri merkezlerinin su kaynakları üzerindeki baskısının artabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle su sıkıntısı yaşanan bölgelerde kurulan tesislerin tarım, sanayi ve yerleşim alanlarıyla aynı kaynaklara ihtiyaç duyması, su yönetimi açısından yeni sorunlar doğurabiliyor.

VERİ MERKEZLERİNDE VERİMLİLİK ÖNE ÇIKIYOR

Çevresel etkilerin azaltılması için kapalı devre soğutma sistemlerinin yaygınlaştırılması, enerji verimliliğinin yükseltilmesi ve yeni veri merkezlerinin yer seçiminde bölgenin su kaynaklarının dikkate alınması öneriliyor. Teknoloji şirketlerinin su ve enerji tüketimine ilişkin verileri şeffaf biçimde paylaşması da etkin bir değerlendirme yapılabilmesi açısından önem taşıyor.

Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesi ekonomik ve teknolojik fırsatlar sunarken, bu büyümenin doğal kaynaklar üzerindeki etkisi de giderek daha fazla tartışılıyor. Uzmanların vurguladığı temel konu, dijital altyapı genişlerken su kaynaklarının korunması ve tüketimin uzun vadede sürdürülebilir biçimde yönetilmesi gerekliliği.