Bilim insanlarından korkutan uyarı: Tifo yeniden küresel kriz olabilir

Modern çağda pek konuşulmasa da, tifo hastalığı yeniden küresel bir tehdit hâline geliyor. Bilim insanlarının yayımladığı yeni bir araştırma, tifoya neden olan Salmonella enterica serovar Typhi (S Typhi) bakterisinin antibiyotiklere karşı hızla direnç geliştirdiğini ortaya koydu. Uzmanlar, antibiyotiklerin gereksiz kullanımı sebebiyle artan bu direncin küresel ölçekte büyük bir sağlık krizine dönüşebileceği uyarısını yapıyor.

SÜPER BAKTERİLER YAYILIYOR

Science Alert’te yer alan habere göre, 2014-2019 yılları arasında Nepal, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan’dan toplanan 3 bin 489 tifo bakterisi örneği genetik olarak incelendi. Sonuçlar, "yaygın şekilde ilaçlara dirençli" (XDR) türlerin hızla yayıldığını gösterdi. Bu XDR Typhi türleri, ampisilin, kloramfenikol ve trimetoprim/sülfametoksazol gibi temel antibiyotiklere tamamen dirençli hale gelmiş durumda. Dahası, florokinolonlar ve üçüncü nesil sefalosporinler gibi yeni nesil antibiyotiklere karşı da direnç gelişiyor.

DÜNYA GENELİNDE 200’DEN FAZLA VAKA

Araştırmalar, 1990’dan bu yana ortalama 200 uluslararası yayılma vakasının kaydedildiğini ortaya koyuyor. Dirençli tifo türleri yalnız Güney Asya’da değil, Güneydoğu Asya, Doğu ve Güney Afrika’ya; hatta Birleşik Krallık, ABD ve Kanada’ya kadar ulaştı.

Stanford Üniversitesi’nden enfeksiyon hastalıkları uzmanı Jason Andrews, "Son yıllarda S Typhi'nin yüksek dirençli türlerinin bu kadar hızlı ortaya çıkması ve yayılması ciddi bir endişe kaynağı" dedi.

AZİTROMİSİN DE DİRENÇ GELİŞTİRİRSE

İlk XDR tifo türü 2016’da Pakistan’da tespit edildi ve 2019 yılına gelindiğinde ülkede baskın hale geldi. Daha önce üçüncü nesil antibiyotiklerle kontrol altına alınabilen bu bakteriler, zamanla bu ilaçlara da direnç kazandı. Bugün yalnızca bir ağızdan alınabilen antibiyotik etkili kalabildi: Azitromisin. Ancak bilim insanları, azitromisin direnci geliştiren mutasyonların da hızla yayıldığını belirtiyor. Bu mutasyonların XDR Typhi ile birleşmesi durumunda, küresel ölçekte ciddi bir sağlık krizi yaşanabileceği vurgulanıyor.

AŞILAMA ACİLEN YAYGINLAŞMALI

Her yıl yaklaşık 11 milyon kişinin tifoya yakalandığı biliniyor. Tedavi edilmeyen vakalarda ölüm oranı yüzde 20’ye kadar çıkabiliyor. Bu nedenle, tifo konjüge aşılarının küresel çapta yaygınlaştırılması kritik önem taşıyor. Pakistan, tifoya karşı rutin aşılamayı başlatan ilk ülke olarak öne çıkarken, uzmanlar diğer ülkelerin de hızla bu politikayı benimsemesi gerektiğini söylüyor. Çünkü antibiyotik direnci, artık HIV/AIDS ve sıtmadan daha fazla can alan küresel bir ölüm sebebine dönüşmüş durumda.