Bilim insanları havadaki karbonu, sodyum bikarbonata dönüştürdü

Bilim insanları, atmosferdeki karbonu yakalayıp sodyum bikarbonata dönüştürmeyi başardı.

CNN'in haberine nazaran, bilim insanları küresel ısınmanın başlıca sebeplerinden olan atmosferdeki karbonun yakalanıp depolanmasına ilişkin yeni bir yöntem ortaya koydu. Halihazırdaki karbon soruşturma şekillerinden üç kat daha etkin olan bu yöntemle karbon havadan emilip kabartma tozu olarak malum sodyum bikarbonata dönüştürülerek okyanuslarda depolanabilecek.

Araştırmacılar, iklim kriziyle baş etmenin yolunun fosil yakıtların kullanımının azaltılması bulunduğunu altını çizdi. Ancak şu ana kadar esasen oldukça oranda karbon salınımı yapıldığı ve yakın gelecekte de kafi oranda engelleme olmayacağı gerçeğinden hareketle araştırmacılar, havadaki karbonun da ortadan kaldırılması icap ettiğini belirtti.

Araştırmaya nazaran, ormanlar ve okyanuslar havayı temizlese de insanların yaymış olduğu karbonun fazlalığı sebebiyle tamamını ortadan kaldıramıyor, bu nedenle de teknolojik yöntemler kullanılması gerekiyor.

Söz mevzusu teknolojik yöntemlerden birinde karbon, çelik ve çimento fabrikaları benzer biçimde direkt yayılmış olduğu yerlerden toplanıyor.

Karbonun "doğrudan havadan yakalandığı" öteki yöntemde ise karbon kirliliği direkt atmosferden emiliyor ve toprağa enjekte edilerek yok ediliyor. Ancak karbondioksitin (CO2), havadaki yoğunluğu binde 4 olduğundan bu yöntem, hem zor hem de maliyetli.

Karbondioksiti soruşturma teknolojileri üstüne emekler yürüten en büyük işletmeler içinde gösterilen Climeworks, yılda 4 bin ton CO2 temizleme kapasitesine haiz. Öte taraftan bu miktar 800 arabanın bir yılda ürettiği karbon kirliliğine denk geliyor.

CO2 deniz suyu kullanılarak sodyum bikarbonata dönüştürülüyor

Araştırmacılardan Lehigh Üniversitesinde görevli Prof. Arup SenGupta, büyük tesislerin bile oldukça azca oranda karbonu temizleyebildiğini, maliyetinin de ton başına birkaç yüz dolar bulunduğunu kaydetti.

SenGupta, havadan karbonu çekmek için kullanılan emici malzemede bakır kullanıldığını böylece mevcut olanlardan iki ya da üç kat daha fazla CO2 temizleme kapasitesine ulaşıldığını belirtti.

Bakırın kolay ve ucuz üretilebileceğini kaydeden SenGupta, CO2'nin havadan yakalanmasının peşinden deniz suyu kullanılarak sodyum bikarbonata dönüştürülerek denize atılabileceğini söylemiş oldu.

SenGupta, "Atmosferdeki günlük hatta senelik CO2 salınımını okyanusa ekleseniz bile okyanusun konsantrasyondaki artış oldukça oldukça ufak olacaktır." ifadesini kullandı.

Yeni geliştirilen teknolojinin artık laboratuvardan çıkarılmaya ve test edilmeye hazır olduğunu kaydeden SenGupta, bu tür tesislerin kıyıdan uzakta kurulmasıyla işlem için gerekli miktardaki deniz suyunun sağlanabileceğini, dünya çapında birkaç yerde bu teknolojinin denenmesi ve geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Sodyum bikarbonatın okyanusa atılması yasak

Öte yandan, Edinburg Üniversitesi Öğretim Üyesi Stuart Haszeldine, yeni yöntemin "hayalci ve hassas" bulunduğunu belirtti. Haszeldine, "büyük miktarlarda sodyum bikarbonatın okyanusa atılmasının uluslararası anlaşmalar gereği yasaklandığını" ifade etti.

Sheffield Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümünden Prof. Peter Styring, kapsamlı bir araştırma olmadığından hareketle okyanuslara bırakılacak ufak miktarlardaki sodyum bikarbonatın bile ne tesir göstereceğinin bilinemeyeceğini savundu. Styring, yeni yöntemin pahalı ve etkisiz bulunduğunu, karbonun daha yüksek oranlarda bulunmuş olduğu elektrik santralleri ve endüstriyel tesisler benzer biçimde yerlerden yakalanmasının daha etkin olacağını ifade etti.

Öte taraftan bazı bilim insanları, karbon kirliliğini ortadan kaldırmaya yönelik teknolojilere odaklanmanın fosil yakıtların azaltılması politikalarından sapma anlamına gelebileceği ve çevreyi kirletmeye devam etmelerine izin benzer biçimde algılanabileceğinden kaygı duyuyor. Ancak iklim krizinin geldiği durum göz önüne alındığında, hükümetler ve internasyonal kuruluşlar, bu hızla gelişen teknolojinin geliştirilmesi yönünde istekli.

Araştırmanın neticeleri Science Advances dergisinde yayımlandı.