Bilim insanları çocukluk hafızasının gizemini çözmeye çalışıyor

Bebeklik döneminde yaşanan ilk anıları hatırlayamama durumuna "çocukluk amnezisi" deniyor. Uzun süre hâkim olan teoriye göre, çocukların konuşma yeteneği ve benlik algısı gelişmediği için kalıcı hafıza oluşturulamadığı düşünülüyordu. Bir başka görüş ise, anıların depolanmasında kritik rol oynayan hipokampüsün 4 yaşına kadar yeterince gelişmediğini savunuyordu.

YALE ÜNİVERSİTESİ’NDEN ÇARPICI BULGULAR

Yale Üniversitesi’nden Prof. Nick Turk-Browne’un yürüttüğü yeni araştırma bu klasik görüşleri sarsıyor. 4–24 aylık bebeklerin beyin aktivitelerini inceleyen ekip, hipokampüsün özellikle 12. aydan sonra anı oluşturabildiğini ortaya koydu. Bu da aslında bebeklerin hatıraları kaydettiğini, fakat ilerleyen yıllarda bu anılara erişilemediğini düşündürüyor.

ANILAR ORADA MI, ERİŞEBİLİR MİYİZ?

Prof. Turk-Browne, çalışmalarının sadece bir "ilk adım" olduğunu vurgularken, şu soruyu gündeme taşıyor: "Eğer bebeklikte anılar kaydediliyorsa, onlar hâlâ orada mı? Onlara erişebilir miyiz?" Benzer şekilde 2023’te yapılan bir hayvan deneyinde, labirentten çıkış yolunu öğrenen farelerin yetişkinlikte bunu unuttuğu, ancak hipokampüs yeniden aktive edildiğinde hafızalarının geri döndüğü gözlemlendi.

HAFIZAMIZI YENİDEN YAZIYOR OLABİLİRİZ

İngiltere’deki Westminster Üniversitesi’nden Prof. Catherine Loveday ise çocukların aslında konuşmaya başladıkları dönemde anı oluşturma kapasitesine sahip olduklarını savunuyor. Ancak bu anıların kalıcı olmadığını belirtiyor: "Çocuklar birkaç yıl önce yaşadıklarını anlatabilir, fakat ileride hatırlamazlar. Yani anılar var ama kısa süreli." Loveday ayrıca ilk hatırladığımızı sandığımız olayların, aslında bize anlatılanlardan zihnimizde yeniden kurgulanmış olabileceğini söylüyor.

GİZEM HÂLÂ ÇÖZÜLEMEDİ

Çocukluk amnezisi üzerine yürütülen bu araştırmalar, insan zihninin en gizemli yanlarından birine ışık tutuyor. Uzmanlara göre, hatırlayamadığımız ilk yıllarımız aslında kimliğimizin temelini oluşturuyor. Ancak bu anıların neden kalıcı olmadığı ve geri getirilebilip getirilemeyeceği hâlâ cevabı aranan sorular arasında.