Bilim dünyasında panik: AMOC için akıl durdurucu çözüm önerisi

İklim bilim çevrelerinde yıllardır dile getirilen "büyük kabus" artık bir senaryodan çok, yaklaşan bir kırılma noktası olarak konuşuluyor. Kuzey Yarımküre’nin ısı ve yağış düzenini kontrol eden AMOC (Atlantik Meridyenel Devrilme Dolaşımı) sistemi tarihsel ölçekte en zayıf seviyesine gerilerken, uzmanlar çöküş ihtimalinin tahmin edilenden daha yakın olduğu görüşünde birleşiyor. Daily Mail’in gündeme taşıdığı yeni bilimsel teklif ise tartışmayı küresel boyuta taşımış durumda.

AVRUPA’NIN DOĞAL ISITICISI GÜÇ KAYBEDİYOR

Halk arasında Gulf Stream olarak bilinen akıntı, tropikal bölgelerden taşıdığı sıcak sularla Kuzey Avrupa’yı bulunduğu enlemlere kıyasla oldukça ılıman tutuyor. Ancak Grönland buz tabakasının hızla erimesi sonucu Atlantik’e karışan büyük miktardaki tatlı su, akıntının işleyişini bozan temel faktör olarak öne çıkıyor. Tatlı suyun düşük yoğunluğu sebebiyle okyanusun derinliklerine çöken soğuk ve tuzlu su akışı sekteye uğruyor, yani sistemin motoru zayıflıyor.

ÇÖKÜŞ SENARYOSU: AŞIRI SOĞUMA VE KÜRESEL KAOS

Bilimsel raporlara göre AMOC’un çökmesi durumunda yalnızca Avrupa değil, tüm dünya iklim sistemi zincirleme etki yaşayacak. Batı Avrupa’da keskin soğumalar, aşırı kar yağışlı kışlar, Hindistan’dan Brezilya’ya uzanan bölgelerde muson düzeninin bozulması ve ABD’nin doğu kıyılarında deniz seviyelerinin hızla yükselmesi beklenen sonuçlar arasında. Uzmanlar bu tabloyu "dünyanın meteorolojik düzeninin yeniden yazılması" olarak tanımlıyor.

ÇÖZÜM MÜ YOKSA YENİ RİSK Mİ? BERING BOĞAZINA BARİYER FİKRİ

Bazı jeomühendislik araştırmacıları, AMOC’u yeniden güçlendirmek için sıra dışı bir öneride bulunuyor: Pasifik’in daha tatlı sularının Arktik ve Kuzey Atlantik’e geçişini kesmek üzere Bering Boğazı’na dev bir baraj inşa etmek. Böylece Kuzey Atlantik’te suyun tuzluluk ve yoğunluk oranının artırılması ve dolaşımın yeniden canlandırılması hedefleniyor. Ancak bilim insanlarının büyük bölümü, iklim sistemine böylesine radikal müdahalelerin ekosistemler üzerinde geri dönülmez zararlara yol açabileceği, siyasi anlaşmazlıklara kapı aralayabileceği ve sonuçlarının tam anlamıyla öngörülemez olduğu görüşünde.

Uzmanlara göre gerçek çözüm, doğaya müdahaleyi büyütmek yerine karbon emisyonlarını radikal biçimde azaltmak ve ısınmayı yavaşlatacak küresel politikaları devreye sokmak. İklim değişikliğinin uyarıları giderek keskinleşirken, "bilimsel hamle mi yoksa yeni felaket mi?" sorusu önümüzdeki yılların en büyük tartışması olmaya aday.