Bilim dünyasında devrim: Waterloo Üniversitesi’nden galaksileri simüle eden yapay zekâ!

Waterloo Üniversitesi ekibi, kozmolojik veri analizinde devrim yaratacak Effort.jl yapay zekasını geliştirdi. Araç, hesaplamaları bin kat hızlandırıyor ve galaksilerin evrendeki dağılımını neredeyse kusursuz doğrulukla simüle ediyor.

Evreni anlamak için teleskoplarla gökyüzüne bakmak artık yeterli değil. DESI ve Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid misyonları gibi projeler, milyarlarca galaksiden gelen ışığı analiz ederek trilyonlarca veri noktası üretiyor. Bu devasa veri hacmi, geleneksel hesaplama yöntemlerinin sınırlarını zorluyor ve araştırmacıları yeni çözümler aramaya yönlendiriyor.

EFFORT.JL: BİN KAT DAHA HIZLI

Waterloo Üniversitesi’nden fizikçi Dr. Marco Bonici liderliğindeki uluslararası ekip, bu soruna yanıt olarak Effort.jl adlı yapay zeka aracını geliştirdi. Julia programlama dili ile hazırlanan araç, fizik temelli ön işlemeyi yapay zekayla birleştiriyor. Araştırmacıların Journal of Cosmology and Astroparticle Physics (JCAP) dergisinde yayımlanan makalesine göre, Effort.jl geleneksel yöntemlerden ortalama bin kat daha hızlı hesaplama yapabiliyor. Saniyeler süren işlemleri mikrosaniyelere indiriyor ve neredeyse kusursuz doğruluk sağlıyor.

KOZMOSUN "PARMAK İZİ" ARTIK YAPAY ZEKA İLE

Effort.jl, galaksilerin evrendeki kümelenmesini gösteren galaksi güç spektrumunu simüle ediyor. Tek bir işlemci çekirdeğinde 15 mikrosaniyede hesaplama yapabiliyor; bir dizüstü bilgisayarda tam Bayesian analizini yalnızca 10 dakikada tamamlayabiliyor. Araştırmacılar, araç sayesinde hem simülasyonlarda hem de gerçek gözlem verilerinde standart yazılımlarla eş doğruluk elde etti ancak çok daha kısa sürede sonuç aldı.

KOZMİK VERİ ANALİZİNDE YENİ ÇAĞ

DESI ve Euclid gibi projelerde artık asıl zorluk veri toplamak değil, veriyi işlemek. Effort.jl sayesinde karanlık enerji teorileri test edilebilir, evrenin genişleme hızı ve karanlık maddenin dağılımı hassas biçimde ölçülebilir. Galaksi kümelenmeleri ve kozmik mikrodalga arka planı tek analizde birleştirilebiliyor.

AÇIK KAYNAK VE ÇOK ALANLI KULLANIM

Araç, GitHub’da MIT lisansı ile açık kaynak olarak yayımlandı. Kod, belgeler ve örnek veri setleri araştırmacılara sunuldu. Ekip, Effort.jl’nin yalnızca kozmoloji değil, plazma fiziği, kuantum malzemeler, iklim modellemesi ve tıp görüntüleme gibi karmaşık sistemlerde de devrim yaratmasını hedefliyor.

"Bilim dünyasında devrim: Waterloo Üniversitesi’nden galaksileri simüle eden yapay zekâ!" haberi, 03 Kasım 2025 tarihinde yazılmıştır. 03 Kasım 2025 tarihinde de güncellenmiştir.