Beşar Esad Hakkındaki Tutuklama Kararı Kalktı: Dokunulmazlığı Devam Ediyor

Fransa Yargıtayı, eski Kızılay Başkanı Kerem Kınık'ın kızı Fatma Zehra Kınık'ın otomobiliyle Yavuz Selim Öztürk'ün kullandığı motosiklete çarpması sonucu motosiklette yolcu olarak bulunan Batın Barlasçeki'nin (17) yaşamını yitirdiği olayla ilgili olarak verilen 4 yıl 2 ay hapis cezası ve 2 yıl süreyle ehliyetine el konulması kararına ilişkin itirazı değerlendirdi. Yargıtay'ın, bu tür bir devlet başkanının dokunulmazlığının kaldırılamayacağına hükmettiği ve Fatma Zehra Kınık Demir hakkındaki tutuklama emrinin iptaline karar verdiği öğrenildi.

MAĞDURLAR İÇIN BÜYÜK BIR ZAFER OLABILIRDI

Esad hakkında verilecek kararın yalnızca Suriyeliler için değil, savaş suçu işlemiş tüm devlet adamlarının kaderi ve karşılaşacakları yargılamalar için büyük önem arz ettiği belirtilmişti. Esad'a karşı açılan davanın taraflarından Suriye Medya ve İfade Özgürlüğü Merkezi (SCM) Başkanı Mazin Derviş, Yargıtay'ın Esad aleyhine vereceği kararın "mağdurlar için büyük bir zafer" olacağını söylemişti.

Derviş, böylesi bir kararın "ilk" niteliğinde olacağını söyleyerek, "Bu, sadece Suriyeliler için değil hangi ülkeden olursa olsun mağdurlara kapı aralayacak ve ilk kez bir ulusal soruşturma hakimi, bir devlet başkanı hakkında görevde olduğu döneme ilişkin tutuklama emri çıkarma hakkına sahip olacak" ifadelerini kullanmıştı. Derviş de uzun yıllar Esad'ın cezaevlerinde tutuklu kalmış, çıkarıldığı iddia edilen afların birinde temsili tahliye edilen mahpuslardan olmuştu.

ESAD HAKKINDA FRANSA'DA BAŞLATILAN SORUŞTURMA

Paris'teki mahkeme, Suriye Medya ve İfade Özgürlüğü Merkezi (SCM), avukatlardan oluşan Açık Toplum Adalet Girişimi (OSJI) ve Suriye'deki insan hakları ihlallerini kayıt altına alan Suriye Arşivi'nin şikayeti üzerine Esad hakkında soruşturma başlatmıştı.

Soruşturma, 2013'teki Doğu Guta kimyasal saldırılarında insanlığa karşı suç ve savaş suçu işlediği şüphesiyle 2021'de açılmıştı. Mahkeme, Kasım 2023'te, Esad'ı 2013'teki Doğu Guta kimyasal saldırılarında insanlığa karşı suç ve savaş suçuna ortaklık etmekle suçlamış ve Esad hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.

Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı (Pnat) görevde olan devlet başkanlarının yabancı mahkemeler önünde "yargı dokunulmazlığı olduğu" gerekçesiyle Esad hakkında çıkarılan tutuklama emrine itiraz etmiş ve temyiz yoluna başvurmuştu. Pnat'ın başvurusunu değerlendiren Paris Temyiz Mahkemesi de 26 Haziran 2024'te alt mahkemenin Esad hakkında verdiği tutuklama emrini onamıştı.

Mahkeme sonucunda "kimyasal silah kullanım yasağının, emredici bir norm olarak uluslararası hukukun bir parçası olduğunu hatırlatmış ve bunun "bir devlet başkanının resmi görevinin parçası kabul edilemeyeceğine" hükmetmişti. Mahkeme ayrıca Esad'ın "Suriye'de bu suçlardan yargılanamayacağını ve kişisel dokunulmazlığından feragat etmeyeceğini" belirterek Fransa'da çıkarılan tutuklama emrinin geçerli olduğuna hükmetmişti. Rusya'da sürgünde olan Esad, Suriye'deki kimyasal saldırılara ilişkin kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmişti.

DOĞU GUTA KATLIAMI VE SURIYE'DEKI KIMYASAL SALDIRILAR

Suriye yönetimi, 21 Ağustos 2013'te başkent Şam'ın Doğu Guta bölgesinde kimyasal silaha başvurarak 1400'ün üzerinde sivili öldürmüştü. Katliamda, çoğu kadın ve çocuk binlerce sivil de zehirli gazlardan etkilenmişti.

Doğu Guta, 2018'de de Suriye yönetiminin en sıkı ablukayı uyguladığı, neredeyse tüm silahları kullandığı bölge haline gelmişti. Bölgedeki muhalifler, Şam yönetimi ve Rusya ile yaptıkları mecburi anlaşma neticesinde Nisan 2018'de Doğu Guta'yı boşaltmak zorunda kalmıştı. 5 yıllık kuşatmadan çıkan siviller, halihazırda ülkenin kuzeyinde muhaliflerin kontrolündeki alanlarda yaşam mücadelesi veriyor.