Bangladeş'in Dış Borç Geri Ödemesi 4 Milyar Doları Aşmış Bulundu

Bangladeş, son mali yılda dış borç geri ödemelerinde tarihi bir rekora imza attı. Ekonomik İlişkiler Bölümü (ERD) tarafından 27 Temmuz'da yayımlanan rapora göre, ülke 2025 mali yılında kalkınma ortaklarına toplamda 4,087 milyar dolar geri ödeme gerçekleştirdi. Bu tutar, önceki yıla kıyasla yüzde 21,2'lik önemli bir artışı temsil ediyor.

BORÇ GERI ÖDEMELERINDE ARTIŞIN NEDENLERI

Ödemelerin detaylarına bakıldığında, ana borç geri ödemeleri yüzde 28,8 artışla 2,595 milyar dolara ulaştı. Faiz ödemeleri ise yüzde 10,5 artarak 1,491 milyar dolar seviyesine çıktı. ERD yetkilileri, bu artışın temel nedenlerini altyapı projeleri ve bütçe destekli kredilere ilişkin vade sonlarının yaklaşması ve kredi desteklerinde sağlanan erteleme sürelerinin kısalması olarak belirtti.

EKONOMISTLERDEN UYARI: "GERI ÖDEME BASKISI ARTACAK"

Ekonomistler, Bangladeş'in dış borçlanmasının son yıllarda hızla yükseldiği konusunda hemfikir. Policy Exchange Bangladesh Başkanı M. Masrur Reaz, 2016-17 mali yılından itibaren hükümetin çok sayıda büyük projeye girişmesinin, özellikle de fizibilitesi yetersiz, bütçesi şişirilmiş ve ekonomik getirisi sınırlı olanların, borç yönetimini zorlaştırdığını ifade etti.

Reaz, gelir toplamada yaşanan sıkıntılar nedeniyle Bangladeş'in dış borçlara yöneldiğini ve yalnızca yedi yılda dış borç miktarının iki katına çıktığını vurguladı. Bu artışın hızı ve niteliğinin kaygı verici olduğunu belirten Reaz, yüksek faizli, kısa vadeli ve geri ödeme süresi sıkıştırılmış kredilerde ciddi artış yaşandığını altını çizdi.

Pandemi ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi dış şoklar nedeniyle Bangladeş'in dengelemeye yönelik aldığı bütçe destekli kredilerin de geri ödemelerinin yaklaştığını söyleyen Reaz, "Bu durum mali disiplin üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Ülkenin artık borçlanmasını ödeme kapasitesiyle uyumlu hale getirecek yeni bir mali strateji geliştirmesi şart" diye ekledi.

YENI KREDILERDE DÜŞÜŞ, BÜTÇE DESTEĞI ARTIŞI

Geri ödemelerdeki artışa rağmen, yeni kredi taahhütleri ve kullanımında düşüş yaşandı. ERD verilerine göre Bangladeş, 2025 mali yılında kalkınma ortaklarıyla toplamda 8,323 milyar dolarlık yeni kredi anlaşması imzaladı. Bu rakam bir önceki yılki 10,739 milyar doların oldukça altında kaldı. Aynı dönemde kredi kullanım tutarı da 10,283 milyar dolardan 8,568 milyar dolara geriledi.

Yetkililer, bu düşüşü geçici hükümete geçiş süreci sonrası yaşanan belirsizliklere ve kamu idarelerinde istikrarsızlığa bağladı. Bazı yabancı müteahhitlerin projelerden çekilmesi nedeniyle yatırım programlarının sekteye uğradığını açıkladılar.

Öte yandan, ara dönem hükümetin orta vadeli borç stratejisi kapsamında kalkınma projeleri için kredi kullanımını azalttığı, ancak devam eden ekonomik krizi yönetmek üzere kalkınma ortaklarından rekor seviyede 3,4 milyar dolar bütçe desteği aldığı belirtildi.

BAŞLICA BORÇ VERENLER VE KREDI DAĞILIMI

2025 mali yılında dış kredi taahhütlerinde Dünya Bankası 2,84 milyar dolarla ilk sırada yer aldı, bunun 1 milyar doları bütçe desteği olarak verildi. Asya Kalkınma Bankası ise 2 milyar dolar taahhütle ikinci sırada bulunuyor (1,5 milyar doları bütçe destekli). Japonya 1,89 milyar dolar, Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) ise 561 milyon dolar taahhüt etti.

Kredi kullanımında da Asya Kalkınma Bankası 2,52 milyar dolarla liderliği elinde tutuyor. Dünya Bankası 2,012 milyar dolar, Japonya 1,58 milyar dolar ile önemli kredi kullandırıcıları arasında. Rusya 675 milyon dolar, AIIB 527 milyon dolar, Çin 415 milyon dolar ve Hindistan 185 milyon dolar ile listeyi tamamladı.