AYM’den cezaevinde sigara kararı: “Mahpusların sağlık hakkı ihlal edilemez”

Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumunda sigara içilmeyen odaya geçme talebi reddedilen tutuklunun başvurusunda hak ihlali kararı verdi. Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında güvence altına alınan “maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı”nın ihlal edildiğine hükmetti.

Tekirdağ 2 No’lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda kalan başvurucu, 4 Ekim 2021’de sigara içilen altı kişilik odadan, sigara kullanılmayan bir odaya geçmek için talepte bulundu. Kurum yönetimi, Covid-19 tedbirleri kapsamında oda değişiminin uygun olmadığı gerekçesiyle talebi reddetti.

Başvurucu, karara karşı Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliği’ne itiraz etti ancak talebi reddedildi. Ardından yapılan üst itiraz da Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nce kabul edilmedi. Bunun üzerine tutuklu, 15 Aralık 2021’de bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

“MAHPUSLAR DA SAĞLIK HAKKINA SAHİPTİR”

AYM kararında, ceza infaz kurumunda bulunmanın beden ve ruh sağlığından vazgeçmek anlamına gelmeyeceği vurgulandı. Gerekçede, mahpusların da diğer bireyler gibi beden ve ruh sağlıklarını koruma hakkına sahip olduğu açıkça ifade edildi.

Mahkeme, cezaevi yönetimlerinin güvenlik ve disiplin konusunda geniş takdir yetkisi bulunduğunu kabul etmekle birlikte, alınan tedbirlerin mahpusları gereksiz manevi sıkıntıya sokmaması ve sağlıksız koşullara maruz bırakmaması gerektiğini belirtti.

COVİD GEREKÇESİ “MAKUL” BULUNMADI

Kararda, tütün ürünlerinin kapalı alanlarda kullanılmamasının mevzuatta esas olduğu hatırlatıldı. Ceza infaz kurumlarında sigara içilmeyen ortam sağlanmasının devletin yükümlülükleri arasında bulunduğu vurgulandı.

Somut olayda, başvurucunun talebinin Covid-19 tedbirleri gerekçe gösterilerek reddedildiği ancak yaklaşık dört ay sonra sigara içilmeyen odalar oluşturularak başvurucunun başka bir odaya geçirildiği belirtildi. Mahkeme, salgın tedbirleri gerekçe gösterilmesine rağmen daha sonra oda değişiminin yapılabilmiş olmasının çelişkili olduğunu kaydetti.

Ayrıca, talebin kategorik biçimde reddedilmesinin orantılı bir müdahale sayılamayacağı ifade edildi.

“ORANTISIZ MÜDAHALE” TESPİTİ

AYM, başvurucunun sigara içilmeyen odaya geçme talebinin reddedilmesinin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca dayanmadığını ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığını belirtti. Bu nedenle Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan hakkın ihlal edildiğine karar verildi.