Arkeologlar dev taş çömleği açtı: İçinden beklenmedik bulgular çıktı!

Laos’un Xiangkhoang Platosu’nda yer alan ve yüzlerce dev taş küpten oluşan gizemli alan, uzun yıllar boyunca güvenlik ve jeopolitik engeller nedeniyle kapsamlı şekilde incelenememişti. Bölge, 1960’lı yıllardaki iç savaş döneminde bırakılan ve bugün hâlâ etkisini sürdüren yaklaşık 80 milyon patlamamış misket bombası nedeniyle arkeolojik çalışmalara büyük ölçüde kapalı kalmıştı. Temizlenen güvenli bölgelerde yapılan son kazılar ise dikkat çekici bulgular ortaya çıkardı.

“Çömlek 1” Yapısında Yoğun İnsan Kalıntıları Bulundu

Avustralya’daki James Cook Üniversitesi’nden Nicholas Skopal liderliğinde yürütülen araştırmalarda, “75 numaralı alan” olarak kayıtlı bölgede yer alan ve “Çömlek 1” adı verilen en büyük taş yapı detaylı şekilde incelendi. Konglomera taştan oyulmuş, taban çapı yaklaşık 2 metre, yüksekliği ise 1 ila 3 metre arasında değişen bu dev kap, büyük ölçüde toprağa gömülü ve parçalanmış halde ortaya çıkarıldı.

2022 ile 2024 yılları arasında yürütülen üç ayrı kazı sezonunun ardından yapının tabanına ulaşıldı ve yoğun şekilde biriktirilmiş insan kalıntıları tespit edildi.

İkincil Gömme Ritüeline Dair Kanıtlar Ortaya Çıktı

Yapılan antropolojik ve kemik analizleri, kalıntıların tek seferde yerleştirilmediğini, aksine uzun bir zaman dilimine yayılan bir süreçle eklenmiş olabileceğini gösterdi. Araştırma ekibi, elde edilen bulguların MS 9. ile 12. yüzyıllar arasında bölgede uygulanan “ikincil gömme” geleneğiyle örtüştüğünü belirtti.

Bu uygulamada, ölen kişilerin bedenleri ilk aşamada doğal çürüme sürecine bırakılıyor, ardından geriye kalan kemik parçaları toplanarak ortak büyük taş kaplara aktarılıyordu. Bu durum, bölgede bulunan ve çoğu boş olan diğer dev taş küplerin işlevine de açıklık getirdi.

Asya ve Orta Doğu Arasında Ticaret Bağlantısı İhtimali

Çömlek içinde yalnızca insan kalıntıları değil, aynı zamanda dönemin kültürel ve ekonomik yaşamına ışık tutan çeşitli mezar eşyaları da bulundu. Kazılarda 20 cam boncuk, beş taş levha, parçalanarak yeniden birleştirilebilecek seramik kalıntıları, küçük bir tunç zil ve demir bir bıçak gün yüzüne çıkarıldı.

Cam boncuklar üzerinde yapılan kimyasal analizler, bu malzemelerin Güney Hindistan ve Mezopotamya kökenli üretim hatlarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, Orta Çağ’da Laos bölgesi ile Güney Asya ve Orta Doğu arasında daha önce bilinmeyen geniş kapsamlı ticaret ağlarının varlığına işaret etti.