Araştırma yapay zekanın önemli eksikliğini gösterdi: Sadece %26 doğrulukla okuyabildi

2025 Uluslararası Temsillerin Öğrenimi Konferansı’nda (ICLR) sunulan ve 18 Mart’ta arXiv’de yayımlanan bir araştırma, yapay zekanın analog saatleri ve takvim tarihlerini anlamada büyük zorluklar yaşadığını ortaya koydu. Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen bu çalışma, Edinburgh Üniversitesi’nden Rohit Saxena tarafından yürütüldü. Saxena, çoğu insanın küçük yaşta saat okumayı ve takvim kullanmayı öğrendiğini, ancak yapay zeka sistemlerinin bu temel zaman algısı görevlerinde eksik kaldığını belirtti.

Araştırmada, Meta’nın Llama 3.2-Vision, Anthropic’in Claude-3.5 Sonnet, Google’ın Gemini 2.0 ve OpenAI’ın GPT-4o modellerine özel olarak hazırlanan saat ve takvim görselleri gösterildi. Sonuçlar ise hayal kırıklığı yarattı: Modeller, analog saatleri sadece %38,7, takvim tarihlerini ise %26,3 doğrulukla okuyabildi.

Saxena, başarısızlığın temel nedeninin yapay zekanın görsel algılama ve mekânsal akıl yürütmedeki yetersizliği olduğunu söylüyor. Analog saat okumak yalnızca görsel tanıma değil, açı ölçümü, akrep ve yelkovanın ayrımı ve farklı saat tasarımlarını çözmeyi gerektiriyor.

Takvim hesaplamalarında da benzer sorunlar gözlemlendi; örneğin "Yılın 153. günü hangi gün?" gibi sorulara verilen yanıtlar çoğunlukla yanlış oldu. Bunun sebebi, bu tür görevlerin sadece bilgiye değil, tutarlı ve mantıklı işlem yeteneğine dayanması.

Saxena, klasik bilgisayarların aritmetiği kolaylıkla yapabildiğini, ancak büyük dil modellerinin algoritmik işlem yapmayıp sadece örüntü tanıma üzerine çalıştığını, bu nedenle kural bazlı ve mantıksal düşünmeyi gerektiren görevlerde başarısız olduklarını vurguladı.