Antarktika’da kaybolan robot sekiz ay sonra veri dolu geri döndü

Doğu Antarktika’daki buz sahanlıklarını incelemek için kullanılan bir denizaltı robotu, Denman ve Shackleton buz örtülerinin altında sekiz ay süresince kaybolduktan sonra yeniden ortaya çıktı. Uluslararası Argo programının bir parçası olan cihaz, bu süre boyunca iletişim kuramamıştı; ancak geri döndüğünde daha önce hiç elde edilmemiş okyanografik veriler getirdi.

Robot, iki buçuk yılı aşkın süredir aşırı soğuk akıntılarda ilerleyerek sıcaklık, tuzluluk, basınç, oksijen, pH ve nitrat gibi veriler topluyordu. CSIRO ve Australian Antarctic Program Partnership araştırmacıları tarafından analiz edilen bu ölçümler, Science Advances dergisinde yayımlandı ve uzak bölgelere doğrudan erişimin bilimsel önemini ortaya koydu.

BUZ SAHANLIKLARININ ALTINDA ZOR GÖREV

Görevin en zor kısmı, robotun buz sahanlıklarının altında sıkışmasıydı. Bu durum, cihazın yüzeye çıkıp uydu üzerinden veri göndermesini engelledi. Buna rağmen robot, beş günde bir, deniz tabanından buz tabakasının altına kadar uzanan profiller kaydetmeye devam etti. Bu veriler, Doğu Antarktika’da bir buz sahanlığı altında yapılan ilk tam kesit olma özelliği taşıyor ve kutup sistemlerinin iklim projeksiyonlarını daha duyarlı hâle getirecek nitelikte.

EMSALSİZ TEKNİK ANALİZ

Kayıtlar, Shackleton buz sahanlığının nispeten stabil olduğunu gösteriyor; tabanını hızlandırılmış erimeye sürükleyecek sıcak sularla teması bulunmuyor. Buna karşılık Denman buzulu, alt yapısına ılık su girişini gösteren işaretler taşıyor. Uzmanlar, bu sıcak tabakanın kalınlığındaki küçük değişikliklerin erime oranını artırabileceğini ve dengesiz bir geri çekilmeyi tetikleyerek küresel deniz seviyesini doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor.

Görev süresince robot, yüzeye çıkamamasına rağmen her beş günde bir ölçüm yapmayı sürdürdü. Bu verilerin elde edilmesi, Doğu Antarktika’da bir buz sahanlığı altında yapılan ilk eksiksiz kesit olması açısından bilim dünyası için dönüm noktası niteliğinde.