Ankara'daki NATO Zirvesi'nde gündem belli oldu: Türkiye'den Trump'a talepler

Ankara’da 32 ülkenin liderini buluşturacak NATO Zirvesinin kritik gündem maddeleri belli oldu. Türkiye’nin F-35 programına dönüş, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve savunma ticaretindeki kısıtlamaların sona erdirilmesi talepleri öne çıkacak.

İttifaka üye 32 ülkenin liderlerini Ankara’da bir araya getirecek NATO Zirvesinin gündemi şekillenmeye başladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırmaları yönünde yaptığı baskılar, İran ile ilgili gelişmeler ve Grönland konusunda yaşanan görüş ayrılıklarının zirvenin en önemli başlıkları arasında yer alması bekleniyor.

İttifak içindeki belirsizliklerin gölgesinde gerçekleştirilecek zirvede ev sahibi Türkiye de uzun süredir gündemde olan bazı kritik konuları masaya taşımaya hazırlanıyor. Ankara’nın özellikle F-35 savaş uçağı programına yeniden katılım, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve NATO üyeleri arasındaki savunma ticaretine yönelik engellerin sona erdirilmesi konularına ağırlık vermesi bekleniyor.

TÜRKİYE F-35 VE YAPTIRIMLARI GÜNDEME TAŞIYACAK

Türkiye, zirve boyunca yerli savunma sanayisinin ulaştığı kapasiteyi uluslararası katılımcılara göstermeyi hedeflerken, NATO ülkeleri arasında uygulanan savunma sanayisi kısıtlamalarının kaldırılması yönündeki çağrısını da tekrarlamaya hazırlanıyor.

AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Fransa ve İtalya gibi müttefik ülkelerle SAMP/T hava ve füze savunma sistemlerinin tedariki konusunda ilerleme sağlamayı amaçladığı belirtiliyor.

Erdoğan ile Trump arasında yapılması beklenen ikili görüşmenin de zirvenin en dikkat çeken temaslarından biri olması öngörülüyor. Görüşmede Ankara-Washington ilişkilerinin geliştirilmesinin yanı sıra Türkiye’ye yönelik ABD yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi konularının gündeme gelmesi bekleniyor.

Zirvenin ardından yayımlanması planlanan bildiride ise İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği yönündeki mesajın tekrarlanacağı belirtiliyor. Liderlerin ayrıca Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisine saygı gösterilmesi çağrısında bulunması bekleniyor.

SAVUNMANIN YÜKÜ AVRUPA'YA KAYACAK

Trump yönetiminin Avrupalı müttefiklerden savunma yatırımlarını yükseltmelerini ve kıtanın güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmelerini istemesi, zirvenin temel gündemlerinden birini oluşturacak.

Görüşmelerde savunma harcamalarına ilişkin hedeflerde kaydedilen ilerleme, askeri üretim kapasitesinin artırılması ve savunma yükünün ABD’den Avrupa ülkelerine nasıl aktarılacağı gibi konuların ele alınması bekleniyor.

Avrupalı liderlerin, geçen yıl The Hague’de gerçekleştirilen zirvede verilen taahhüt doğrultusunda, 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ini savunmaya ayırma hedefinde ilerlediklerini Trump yönetimine göstermeyi amaçladığı ifade ediliyor.

Reuters tarafından görülen bildiri taslağına göre Avrupalı müttefikler ile Kanada, 2025 yılında temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdı.

UKRAYNA İÇİN 70 MİLYAR EUROLUK TAAHHÜT BEKLENTİSİ

Zirvenin önemli başlıklarından biri de Ukrayna’ya verilen desteğin geleceği olacak. NATO üyelerinin Kiev yönetimine destek mesajlarını yinelemeleri ve yeni yardım taahhütleri açıklamaları öngörülüyor.

Liderlerin, Ukrayna’ya askeri teçhizat, mali yardım ve eğitim desteği sağlanması amacıyla 2026 yılı için 70 milyar euroluk taahhütte bulunması bekleniyor. Aynı destek seviyesinin 2027 yılında da korunacağına yönelik bir irade ortaya konulabileceği belirtiliyor.

Planlanan finansmanın bir bölümünün mevcut ikili taahhütlerden ve Avrupa Birliği’nin Ukrayna’nın savunma yatırımları için oluşturduğu 60 milyar euroluk kredi mekanizmasından sağlanması planlanıyor. ABD’nin ise söz konusu finansman mekanizmasına katkı sunması beklenmiyor.

Zirve programı kapsamında silah üretim kapasitesinin artırılması ve savunma alanındaki yenilikçi çalışmaların desteklenmesi amacıyla salı günü Ankara’da bir savunma sanayisi forumu da düzenlenecek. Forum sırasında milyarlarca dolarlık yeni anlaşmaların kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

ANKARA'DA DÜNYA LİDERLERİ BULUŞACAK

Zirveye Trump’ın da aralarında bulunduğu 32 NATO ülkesinin liderleri katılacak. Salı akşamı gerçekleştirilecek yemeğe Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenksi, Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in katılması bekleniyor.

NATO dışişleri bakanlarının ise Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden mevkidaşlarıyla temaslarda bulunması planlanıyor. Bakanların ayrıca Ukrayna Dışişleri Bakanı ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile akşam yemeğinde bir araya gelmesi öngörülüyor.

NATO savunma bakanlarının da zirve kapsamında Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore’den gelen bakanlarla ayrı görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.