Alman Gazetesinden Türkiye Analizi: Orta Doğu'da Yeni Hegemonik Güç Olma Yolunda

Alman die Zeit gazetesinde yayımlanan siyasi analizde, Gazze'deki barış planının ardından Orta Doğu'da yeni bir güç dengesinin oluştuğu ve bu süreçten en kazançlı çıkan ülkenin Türkiye olduğu öne sürüldü. Siyaset teorisi profesörü Herfried Münkler tarafından kaleme alınan analizde, Türkiye'nin yeni hegemonik güç olma yolunda ilerlediği savunuldu.

TÜRKIYE'NIN ARTAN GÜCÜ: OSMANLI ROLÜNE DÖNÜŞ

Prof. Münkler, Orta Doğu'da fark edilmeden güç kaymaları yaşandığını yazarak, "Türkiye, etkisini Suriye’nin ötesine, güneye doğru genişletti ve Avrupa’dan uzaklaşarak Orta Doğu’nun yeni hegemonik gücü olma yoluna girdi" değerlendirmesini yaptı. Münkler'e göre Türkiye, bu gidişatla "Osmanlı İmparatorluğu döneminde Birinci Dünya Savaşı sonuna kadar oynadığı role geri dönüyor."

Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne alınmamasıyla tarihin tekerrür ettiğini iddia eden Münkler, Türkiye'nin NATO üyesi olmasına rağmen Avrupa müttefikleriyle uyumlu olmayan bağımsız bir bölgesel güç politikası izlediğini, bunun da NATO'nun güneydoğu kanadını zayıflattığını savundu. Profesör Münkler, Finlandiya ve İsveç'in katılımıyla NATO'nun ağırlık merkezinin kuzeybatıya kaymasının Rusya-Ukrayna savaşının seyrini de etkileyeceğini belirtti.

BÜYÜK KAYBEDENLER: RUSYA VE İRAN

Münkler, Gazze Barış Planı'nın kaybedenleri olarak Rusya ve İran'ı gösterdi. 2024 sonunda Beşar Esad’ın devrilmesiyle Rusya’nın Suriye'deki en önemli müttefikini kaybettiğini ve İsrail ile Hamas arasındaki ateşkeste hiçbir rol oynamadığını hatırlatarak, Rusya'nın Orta Doğu'daki konumunun ciddi biçimde zayıfladığını vurguladı. Uzun zamandır bölgesel hegemonya hedefi güden İran'ın ise yalnız kaldığı değerlendirmesini yaptı.

Münkler, bundan sonraki sorunun "eski Doğu-Batı çekişmesi değil, gelecekte bölgede kimin söz sahibi olacağı" olduğunu belirterek, "İran mı, Türkiye mi, Suudi Arabistan mı, yoksa Mısır mı? Ve İsrail, bu yeni güç dengeleriyle nasıl uyum sağlayacak?" sorularını sordu. Münkler, İran'ın ve vekillerinin (Esad rejimi, Hizbullah, Hamas, Husiler) zayıflamasıyla, İran'ın hegemonya hedefinin şimdilik imkânsız göründüğünü ifade etti.

İSRAIL VE ABD'NIN DURUMU

Analizde İsrail'in de kaybedenler arasında olduğu öne sürüldü. Münkler, "İsrail askerî olarak kazandığı her şeyi, Gazze Savaşı’nın görüntüleriyle politik itibarını kaybederek geri verdi" yorumunu yaptı. İsrail'in Küresel Güney'de "dünya siyasetinin kötü adamı" haline geldiğini, Avrupa ülkelerinin de çoğunun Gazze Savaşı sürecinde İsrail'den uzaklaştığını kaydetti.

Gerçek kazananın ABD gibi görünebileceğini belirten Münkler, bunun ancak Trump'ın Orta Doğu'da kalıcı bir varlık göstermesiyle mümkün olabileceğini, ancak bunun olası görünmediğini ifade etti. Münkler, "Trump, Avrupa’ya karşı gösterdiği güvenilmez tavrı burada da sürdürecektir. Bu nedenle onun üzerine istikrarlı bir bölgesel düzen kurulamaz" dedi.

Korkulan senaryonun ise Orta Doğu’daki hegemonya çatışmalarının kalıcı bir yapısal unsur haline gelmesi olduğunu belirten Münkler, Türkiye, İran, Mısır ve Suudi Arabistan'ın, arada bir yerde İsrail'in yer aldığı nüfuz mücadelelerinin devam edeceğini ve silahlanmanın artacağını öngördü. Münkler, bu tablonun kalıcı bir barışa işaret etmediğini vurguladı ve Avrupa'nın bölge konusunda tek sesle konuşamamasını eleştirdi. Analist, bölgenin politik yapılarının çözüldüğünü ve büyük aktörlerin yerine neyin geçeceğine dair net bir fikre sahip olmadığını belirtti.