Akdeniz İçin Alarm Zilleri! BM Uyardı: Su İflası Resmen Başladı

Birleşmiş Milletler, küresel ısınmanın derinleştirdiği yeraltı suyu tükenişi, arazi bozulması, ormansızlaşma ve çevre kirliliğinin ulaştığı boyutlara dikkat çekerek, dünya genelinde “küresel su iflası çağının” resmen başladığını duyurdu. Açıklama, BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü (UNU-INWEH) tarafından hazırlanan kapsamlı raporla kamuoyuna sunuldu.

“Kriz” Değil, “İflas” Tanımı Öne Çıktı

Raporda, uzun süredir kullanılan “su stresi” ve “su krizi” kavramlarının mevcut tabloyu açıklamakta yetersiz kaldığı vurgulandı. Birçok bölgede su kaynaklarının yalnızca baskı altında olmadığı, geri dönüşü olmayan biçimde kaybedildiği ifade edildi. Doğal su varlıklarının tarihsel seviyelere yeniden ulaşmasının artık mümkün olmadığına dikkat çekildi.

UNU-INWEH Direktörü ve raporun başyazarı Kaveh Madani, durumun ciddiyetini şu sözlerle özetledi:

“Birçok bölge hidrolojik kapasitesinin çok üzerinde yaşıyor. Eleştirel öneme sahip su sistemlerinin büyük kısmı fiilen iflas etmiş durumda. Toplumlar yalnızca nehirlerden ve kar sularından gelen yıllık ‘gelirlerini’ tüketmedi; aynı zamanda akiferlerde, buzullarda ve sulak alanlarda birikmiş uzun vadeli ‘sermayelerini’ de geri dönülmez biçimde harcadı.”

Rakamlarla Küresel Çöküşün Boyutu

Raporda yer alan veriler, insan faaliyetlerinin yol açtığı su kaybının ulaştığı dramatik tabloyu gözler önüne serdi:

• 1990’lı yılların başından bu yana dünyadaki büyük göllerin yüzde 50’si ciddi oranda su kaybetti. Küresel nüfusun dörtte biri doğrudan bu göllere bağımlı durumda.

• Evsel su kullanımının yaklaşık yüzde 50’si, tarımsal sulamanın ise yüzde 40’tan fazlası tükenme riski altındaki yeraltı sularından sağlanıyor.

• Son 50 yılda, Avrupa Birliği yüzölçümüne denk gelen 410 milyon hektarlık sulak alan yok oldu.

• 1970’ten bu yana küresel buzul kütlesinin yüzde 30’undan fazlası eridi.

• Dünya nüfusunun yüzde 75’i su açısından “güvensiz” ülkelerde yaşıyor; yaklaşık 4 milyar insan ise her yıl en az bir ay şiddetli su kıtlığıyla karşı karşıya kalıyor.

Gıda Güvenliği Alarm Veriyor: 170 Milyon Hektar Tehlikede

Raporda, Fransa, İspanya, Almanya ve İtalya’nın toplam yüzölçümüne eşit olan 170 milyon hektarlık sulu tarım arazisinin yüksek su stresi altında bulunduğu belirtildi. Madani, su verimliliğini artıran “akıllı tarım” uygulamalarına hızla geçilmemesi halinde, gıda güvensizliğinin ve su iflasının küresel ölçekte yayılacağı uyarısında bulundu.

Küresel Ölçekte Bir Tehdit: “Kriz Yönetimi Yetmez”

Uzmanlara göre su iflası, yalnızca yağış miktarıyla ilgili bir sorun değil; doğal kaynak muhasebesi ve sürdürülebilirlik dengesinin bozulmasıyla doğrudan bağlantılı. Madani, bu durumun bölgesel krizler toplamı değil, küresel bir risk olduğunun altını çizerek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Etkiler; küresel ticaret, gıda piyasaları ve siyasi istikrar üzerinden zincirleme biçimde yayılıyor. Artık ihtiyaç duyulan şey kriz yönetimi değil, iflas yönetimidir.”

Avrupa Ve Akdeniz İçin Kritik Uyarı

Gıda güvenliği uzmanı Ana Allende ise özellikle Avrupa ve Akdeniz havzası için dikkat çekici bir uyarıda bulundu. Allende, yalnızca suyun yeniden kullanımı ya da verimlilik artışının sorunu çözmeye yetmeyeceğini belirterek, arazi kullanım modellerinin ve üretim sistemlerinin, daha az su bulunan yeni gerçekliğe göre köklü biçimde yeniden tasarlanması gerektiğini vurguladı.