AB'nin yeni göç planı: Geri gönderme merkezleri yasal hale mi geliyor?

Avrupa Birliği (AB), düzensiz göçle mücadele kapsamında, insan hakları ihlalleri riski taşıdığı gerekçesiyle eleştirilen üçüncü ülkelerde "geri gönderme merkezleri" kurulmasını yasalaştırmaya hazırlanıyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 1 Aralık 2024’te başladığı yeni döneminin ilk 100 günü içinde öncelik verdiği geri gönderme stratejisini 11 Mart'ta Avrupa Parlamentosu'nda (AP) sundu. Bu plan, ilk olarak geçen yaz AP seçimlerinden sonra üye ülkelere gönderdiği mektupla duyurulmuştu.

Von der Leyen, İtalya ile Arnavutluk arasında 2023'te yapılan geri gönderme anlaşmasını örnek göstererek, AB'nin üçüncü ülkelerde benzer tesisler kurmayı planladığını açıkladı. Bu yaklaşım, İngiltere'nin yasa dışı göçmenleri Ruanda'ya göndermeyi öngören 2022 tarihli planını hatırlattı. Ancak iltica hakkı, keyfi gözaltı ve kişisel özgürlüklerin kısıtlanması gibi endişeler nedeniyle bazı AB liderleri ve insan hakları kuruluşları tarafından eleştirildi.

AP’de sunulan yasa teklifi, AB içinde reddedilen sığınma başvurularının ardından geri dönüş süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor. Mevcut durumda yalnızca yüzde 20’si gerçekleştirilebilen geri dönüşlerin, bürokratik engellerin azaltılmasıyla artırılması amaçlanıyor. Ayrıca, bir üye ülkenin verdiği sınır dışı kararının tüm AB ülkelerinde geçerli olması öngörülüyor.

Taslağın en dikkat çekici yönü, göçmenlerin sadece geldikleri ülkelere değil, AB’nin anlaşma sağladığı herhangi bir üçüncü ülkeye gönderilmesine olanak tanıması. Özellikle İtalya Başbakanı Giorgia Meloni gibi sağ görüşlü liderlerin desteklediği bu fikir, AB içinde geniş çapta kabul görüyor.

Brüksel merkezli Göç Politikaları Enstitüsü Direktörü Hanne Bierens, yasa teklifinin arkasında seçmenlere göç konusunda daha sert ve kararlı bir duruş sergilendiği mesajını vermek isteyen siyasi iradenin bulunduğunu belirtti. Bierens, "Siyasi söylemin yasa tekliflerine doğrudan etki ettiğini net bir şekilde görebiliyoruz." ifadelerini kullandı.